به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانههای عمومی استان خراسان رضوی، حسین نوربخش؛ مدیرکل کتابخانههای عمومی استان خراسان رضوی، در حاشیه آئین بهرهبرداری از کتابخانه عمومی شهدای ارزنه در شهرستان باخزر که همزمان با هفته دولت برگزار شد، در گفت و گو با ایسنا، اظهار کرد: این رویداد فرهنگی برگ زرین دیگری در مسیر توسعه فضاهای مطالعاتی استان است.
وی در تشریح مبانی فکری حاکم بر گسترش زیرساختهای دانشی در سطح استان تصریح کرد: مفهوم بنیادین عدالت فرهنگی زمانی در ساحت جامعه عینیت مییابد و از مرحله شعار فراتر میرود که تمامی آحاد مردم، صرفنظر از مختصات جغرافیایی، فاصله از مراکز شهری و تنوع خاستگاههای اجتماعی، از فرصتهای برابر و دسترسی بدون تبعیض به منابع اطلاعاتی، سرچشمههای دانش، خدمات نوین آموزشی و بسترهای معرفتی بهرهمند شوند؛ در این چارچوب، جغرافیای سکونت هرگز نباید عاملی بازدارنده برای دستیابی به شکوفایی علمی و فکری استعدادهای درخشان تلقی شود.
مدیرکل کتابخانههای عمومی خراسان رضوی تأسیس کتابخانه عمومی شهدای ارزنه را پاسخی صریح، دقیق و برنامهریزی شده به مطالبات و نیازهای انباشته شده اطلاعاتی، پژوهشی، مهارتی و مطالعاتی اهالی این منطقه ارزیابی کرد و افزود: راهاندازی این مجموعه نوبنیاد، زمینهساز تسهیل حداکثری مسیر دسترسی گروههای گوناگون سنی اعم از خردسالان، دانشآموزان، نوجوانان، جوانان، پژوهشگران و عموم اقشار محلی به منابع مکتوب، خدمات نوین دانشی و ابزارهای ترویج فرهنگ مطالعه خواهد شد و موانع دسترسی به منابع مرجع را از پیش پای جامعه محلی برخواهد داشت.
نوربخش با تأکید بر ضرورت بازتعریف رسالت و کارکردهای نهاد کتابخانه در دوران معاصر خاطرنشان کرد: نگرش کلاسیک و سنتی به کتابخانه عمومی که آن را صرفاً ساختمانی برای بایگانی منابع، مخزنی راکد یا محیطی منحصر به امانت کتاب و سالن مطالعه خاموش میدانست، منسوخ شده و پاسخگوی نیازهای متکثر نسل امروز نیست.
وی تأکید کرد: امروزه کتابخانههای عمومی باید در قامت کانونهای پویا، زنده و جریانساز فرهنگی، اجتماعی و مهارتی در متن محلات و روستاها نقشآفرینی کنند و محور تحولات اثرگذار منطقهای باشند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی خراسان رضوی در ادامه تشریح کارکردهای نوین این مراکز فرهنگی بیان کرد: کتابخانهها پتانسیل کمنظیری دارند تا از طریق طراحی و اجرای مستمر رویدادهای گفتوگو محور، برپایی نشستهای تخصصی نقد و بررسی کتاب، برگزاری کارگاههای مهارتی، مشاورههای ترویجی و ویژه برنامههای آموزشی چند وجهی برای طبقات مختلف سنی، نقشی پیش برنده و بیبدیل در اعتلا و تعمیق فرهنگ عمومی، صیانت از اصالتهای بومی و ارتقای نرخ مشارکت فعالانه اجتماعی ایفا کنند.
بهرهبرداری هوشمندانه از توانمندیهای بالقوه فعالان فرهنگی
وی بهرهبرداری هوشمندانه از توانمندیهای بالقوه فعالان فرهنگی و کتابداران را عاملی تعیین کننده خواند و یادآور شد: نیروی انسانی متعهد و متخصص در جایگاه کتابدار، تنها توزیع کننده کتاب نیست، بلکه تسهیلگر جریان دانایی و مشاور امین فرهنگی جامعه به شمار میرود؛ بر این اساس، ترکیب ظرفیت کارشناسی کتابداران، ایدهپردازی نخبگان بومی و امکانات کالبدی کتابخانه، فضای ایدهآلی را برای عرضه خدمات فرهنگی متنوع، نوآورانه و متناسب با اقتضائات زیستبوم منطقه شکل میدهد.
وی با ترسیم افقهای تجربیات زیسته در محیطهای نوین کتابخانهای اظهار کرد: کتابخانههای عمومی در چشمانداز توسعهای، جایگاههایی چند منظوره برای هدایت یادگیری همیشگی، پرورش استعدادها، کارآفرینی فرهنگی، کشف خلاقیتها، تبادل افکار، هماندیشی نخبگانی، تقویت سرمایه اجتماعی و خلق پیوندهای سازنده میان اقشار مختلف جامعه هستند و باید فضایی برای تنفس فکری و تعامل انسانی فراهم سازند.
نوربخش تمرکز ویژه بر نیازهای نسلی را یکی از خطوط قرمز و اولویتهای خدشهناپذیر این نهاد قلمداد کرد و گفت: سرمایهگذاری فرهنگی بر ردههای سنی کودکان و نوجوانان زیربناییترین اقدام برای تضمین پویایی آینده میهن است؛ فراهم آوردن فضاهایی امن، نشاطآور، جذاب و انگیزاننده در کتابخانهها فرصت مغتنمی برای تقویت سازوکارهای تفکر انتقادی، پرورش هوش هیجانی، ارتقای انضباط ذهنی، توسعه خلاقیت و شکوفایی مهارتهای اجتماعی و یادگیری در این قشر بنیادین ایجاد مینماید.
مدیرکل کتابخانههای عمومی خراسان رضوی با اشاره به ظرفیتهای عملیاتی پروژه ارزنه تأکید کرد: کتابخانه عمومی شهدای ارزنه صرفاً پروژهای کالبدی برای پوشش نیازهای آماری نیست، بلکه با توجه به امکانات دیداری، شنیداری و منابع ارزشمند تجهیز شده در آن، توانمندی بالایی دارد تا به محوری پرتحرک برای میزبانی از برنامههای ترویجی و جشنوارههای خوانش بدل شود و تمامی گروههای جمعیتی روستای ارزنه و آبادیهای همجوار را در شبکه دانایی استان ادغام کند.
استمرار برنامهریزی هدفمند و پرهیز از نگاه سازهای
وی استمرار برنامهریزی هدفمند و پرهیز از نگاه سازهای را لازمه تداوم پویایی مراکز عمومی دانست و افزود: حیات واقعی و اثرگذاری یک مرکز فرهنگی هرگز با احداث ابنیه و نصب تجهیزات سختافزاری پایان نمیپذیرد، بلکه موجودیت حقیقی آن وابسته به پویایی نرمافزاری، استمرار فعالیتهای هدفمند، طراحی رویدادهای سازگار با نیازهای واقعی مخاطبان و بهرهمندی دائمی از ظرفیتهای مدنی و هنری منطقه است که میتواند قلب کتابخانه را برای همیشه تپنده نگاه دارد.
نوربخش در ادامه کتابخانههای عمومی را بنیادیترین رکن توسعه سرمایه انسانی پایدار برشمرد و تأکید کرد: کتابخانهها به عنوان درگاههای عمومی دسترسی به اطلاعات، نقشی اساسی در بسط یادگیری مستمر، تعمیق مهارتهای خواندن، نهادینهسازی خرد جمعی و افزایش ظرفیتهای فردی و اجتماعی افراد ایفا میکنند و در غیاب این زیرساختها، فرایند توسعه با چالشهای ساختاری روبهرو خواهد شد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی خراسان رضوی توجه راهبردی به عمران فرهنگی روستاها را سرمایهگذاری بلندمدت خواند و یادآور شد: توسعه همهجانبه زیرساختهای دانشی در کانونهای روستایی، در واقع تضمین آینده روشن ایران اسلامی است؛ چرا که ایجاد بسترهای عادلانه یادگیری و فراهمسازی زمینه رشد همگانی، مسیر تربیت نسلی خودباور، آگاه، متعهد، کارآمد و مسئولیتپذیر را در سراسر کشور هموار میسازد و زمینه بالندگی بومی را فراهم میآورد.
وی ضمن تشریح مشخصات فیزیکی این طرح فرهنگی تصریح کرد: کتابخانه عمومی شهدای ارزنه در روستای ارزنه از توابع شهرستان باخرز، در زمینی به مساحت ۱۰۰۰ مترمربع و با زیربنای استاندارد ۲۸۰ مترمربع احداث شده و با اعتباری بالغ بر ۲۰ میلیارد ریال از محل منابع اعتباری تجهیز و آماده خدماترسانی به عموم مردم شده است.
نوربخش با اشاره به جزئیات امکانات و کاربریهای تعبیه شده در این پروژه فرهنگی خاطرنشان کرد: این مجموعه تخصصی دارای بخشهای متنوعی از جمله مخزن غنی کتاب، بخش نشریات و دورهایها، فضای اختصاصی و مجهز ویژه کودک و نوجوان و سالنهای مطالعه مجزا برای خواهران و برادران است و امیدواریم با همت فعالان فرهنگی منطقه و برنامهریزیهای پیشبینی شده، به عنوان کانون درخشان خردورزی، نقشی ماندگار در رفع نیازهای دانشی، پرورشی و ترویجی اهالی فرهنگ دوست روستای ارزنه و حومه ایفا کند.