به گزارش روابط عمومی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران، یکی از کارگاه‌های تخصصی دوره مهارت‌محور «آکادمی ترویج خواندن»، که به همت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و به میزبانی اداره‌کل کتابخانه‌های استان تهران برگزار شد، کارگاه نویسندگی با تدریس اصلان مشهدی از مدرسان این فن بود. وی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه و منتقد ادبیات کودک و نوجوان است، که ۱۵ سال فعالیت مستمر در حوزه محتوایی و اجرایی نشر، کتاب و آموزش دارد.

 علاقه جدی به کتاب و مطالعه از ویژگی های مهارت آموزان

اصلان مشهدی؛ مدرس فن نویسندگی آکادمی در گفت‌وگو با روابط عمومی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران با بیان اینکه یکی از نکات ارزشمند این دوره، حضور نوجوانانی بود که پیش از ورود به کلاس، علاقه جدی به کتاب و مطالعه داشتند، گفت: این موضوع باعث شد بخش زیادی از زمان کلاس صرف ایجاد انگیزه نشود و بتوان مستقیماً روی مهارت‌آموزی تمرکز کرد.

وی افزود: چیزی که بیش از همه برای من جالب بود، تفاوت نگاه و خلاقیت هر کدام از آن‌ها بود. هر هنرجو صدای خود را داشت و تلاش می‌کرد تجربه شخصی‌اش از خواندن کتاب را با زبان خودش بیان کند.

مشهدی در ادامه بیان کرد: به نظرم این گروه، صرفاً کتابخوان نیستند؛ بلکه ظرفیت تبدیل به مروجان کتابخوانی را دارند. اگر مسیر آموزش و تمرین برای آن‌ها ادامه پیدا کند، می‌توانند در آینده در باشگاه‌های کتابخوانی، کتابخانه‌ها، تولید محتوای فرهنگی و حتی آموزش همسالان خود نقش مؤثری ایفا کنند.

یادگیری عمیق و ماندگار با ویژگی مهارت محور دوره

این مدرس فن نویسندگی درخصوص ارزیابی این دوره گفت: در سال‌های مختلف، تجربه برگزاری کارگاه‌های نویسندگی و کتابخوانی برای گروه‌های سنی گوناگون را داشته‌ام، اما این دوره از چند جهت برای من متفاوت بود. نخست اینکه سرفصل‌ها به‌صورت هوشمندانه و مکمل یکدیگر طراحی شده بودند؛ از نویسندگی و فن بیان گرفته تا عکاسی، گرافیک، پادکست و بازاریابی فرهنگی. این یعنی نوجوان فقط یک مهارت یاد نمی‌گیرد، بلکه با مجموعه‌ای از ابزارهای لازم برای تولید محتوای فرهنگی آشنا می‌شود.

وی در ادامه گفت: ویژگی دیگر، نگاه کاملاً مهارت‌محور دوره بود. شرکت‌کنندگان این دوره فقط شنونده نبودند، بلکه در تمام جلسات تمرین می‌کردند، می‌نوشتند، بازخورد می‌گرفتند و آثارشان را اصلاح می‌کردند و همین ویژگی باعث شد یادگیری عمیق‌تر و ماندگارتر باشد.

تبدیل نوجوان به حلقه زنجیره ترویج کتابخوانی با مهارت آموزی

اصلان مشهدی با تاکید بر تغییر نقش نوجوان از «مصرف‌کننده محتوا» به «تولیدکننده محتوا» به‌عنوان مهم‌ترین اثر این دوره آموزشی گفت: نوجوانی که بتواند درباره کتاب بنویسد، معرفی تهیه کند، پادکست بسازد یا تجربه خواندنش را با دیگران به اشتراک بگذارد، دیگر فقط مخاطب کتاب نیست؛ بلکه به حلقه‌ای از زنجیره ترویج کتاب‌خوانی تبدیل می‌شود.

مشهدی در ادامه افزود: از سوی دیگر، این مهارت‌ها فقط برای حوزه کتاب نیستند. تمرین مشاهده، تحلیل، نوشتن، گفت‌وگو و ارائه، مهارت‌هایی هستند که در بسیاری از جنبه‌های زندگی، تحصیل و فعالیت‌های اجتماعی نوجوانان کاربرد دارند و اعتمادبه‌نفس آن‌ها را برای حضور فعال‌تر در جامعه افزایش می‌دهند.

کارگاهی بودن از مهم‌ترین ویژگی های این دوره آموزشی

مدرس فن نویسندگی آکادمی، در خصوص ویژگی تدریس در این دوره از کلاس‌ها اظهار کرد: در کلاس نویسندگی تلاش شد که نقش مدرس، بیشتر نقش راهنما باشد تا سخنران و آموزش‌ها بر پایه گفت‌وگو، تحلیل نمونه‌های واقعی، خوانش متن، تمرین‌های کوتاه و بازخورد مستمر شکل گرفت. نوجوانان از همان ابتدای دوره می‌نوشتند و هر مفهوم تازه را بلافاصله در قالب تمرین تجربه می‌کردند.

وی ادامه داد: به نظرم یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره، کارگاهی بودن آن بود. بسیاری از این دوره‌ها اطلاعات ارائه می‌کنند، اما این دوره فرصت تجربه کردن را در اختیار نوجوان قرار داد. زیرا یادگیری زمانی ماندگار می‌شود که فرد آن مهارت را خودش تمرین کند.

آموزش تبدیل تجربه مطالعه به متنی اثر گذار

اصلان مشهدی در بیان محورهای مطرح شده در کارگاه نویسندگی، با تاکید بر اینکه تلاش ما بر این بود که هنرجویان بیاموزند، چگونه تجربه مطالعه خود را به متنی جذاب و اثرگذار تبدیل کنند، گفت: در کلاس نویسندگی، ابتدا درباره غلبه بر ترس از نوشتن، تقویت مشاهده و عادت به نوشتن صحبت کردیم. سپس به موضوع انتخاب کتاب مناسب، شیوه درست و فعال خواندن، خلاصه‌نویسی، مرورنویسی، معرفی‌نویسی و نگارش متن‌های ترویجی پرداختیم.

همچنین مفاهیمی مانند قلاب (Hook)، تیتر، بریده کتاب، ساختار یک معرفی موفق و برخی نکات مهم نگارشی و ویرایشی آموزش داده شد.

ضرورت مهارت آموزی برای اثرگذاری در فضای فرهنگی

مدرس نویسندگی درباره ضرورت کسب مهارت برای نوجوانان گفت: امروزه صرف کتابخوان بودن کافی نیست. نوجوانان برای اثرگذاری در فضای فرهنگی، به مهارت‌هایی نیاز دارند که بتوانند دانسته‌ها و تجربه‌های خود را با دیگران به اشتراک بگذارند. این دوره‌ها دقیقاً چنین هدفی را دنبال می‌کنند.

از سوی دیگر، آموزش مهارت در سن نوجوانی، سرمایه‌گذاری بلندمدت است. نوجوانی که امروز نوشتن، سخن گفتن، تولید محتوا و کار گروهی را تمرین می‌کند، فردا با اعتمادبه‌نفس بیشتری در فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و حتی حرفه‌ای حضور خواهد داشت.

اصلان مشهدی درباره اهداف این دوره گفت: به نظر من، این دوره آغاز یک مسیر بود، نه پایان آن. در همین چند روز، استعدادهای بسیار خوبی در میان نوجوانان دیده شد؛ نوجوانانی که ایده‌های خلاق داشتند، خوب مطالعه می‌کردند و انگیزه بالایی برای یادگیری نشان دادند.

وی ضمن تاکید بر موفقیت نهاد کتابخانه های عمومی کشور در زمینه شناسایی استعدادها، در این دوره گفت: توانمندسازی کامل، لازم است دوره‌های تکمیلی و پیشرفته نیز برگزار شود تا این ظرفیت‌ها به مهارت‌های حرفه‌ای تبدیل شوند.

تاثیر فضای امن و گفتگو محور کلاس بر سطح مشارکت نوجوانان

مدرس کارگاه نویسندگی آکادمی ترویج خواندن با بیان اینکه سطح مشارکت نوجوانان بسیار امیدوارکننده بود، افزود: پرسش‌های متعدد، گفت‌وگوهای کلاسی، علاقه به معرفی کتاب‌ها و کیفیت تمرین‌های پایانی نشان می‌داد که آن‌ها صرفاً برای حضور در کلاس نیامده‌اند، بلکه واقعاً درگیر فرایند یادگیری شده‌اند.

وی تاکید کرد: فضای امن و گفت‌وگومحور کلاس نیز در این موضوع مؤثر بود. زیرا وقتی نوجوان احساس کند نظرش شنیده می‌شود و اشتباه کردن بخشی از یادگیری است، با انگیزه بیشتری در فعالیت‌های آموزشی مشارکت می‌کند.

آکادمی ها از موثرترین حلقه های ترویج کتابخوانی

مدرس دوره نویسندگی درباره تاثیر برگزاری دوره های آموزشی بر ترویج کتابخوانی بیان کرد: به اعتقاد من، این دوره‌ها که به همت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار شد یکی از مؤثرترین حلقه‌های ترویج کتابخوانی هستند؛ زیرا نوجوان را از یک خواننده منفعل به یک کنشگر فرهنگی تبدیل می‌کنند؛ وقتی نوجوان یاد می‌گیرد درباره کتاب بنویسد، آن را معرفی کند یا تجربه خواندنش را با دیگران به اشتراک بگذارد، دامنه اثر یک کتاب از یک نفر به چندین نفر گسترش پیدا می‌کند.

وی افزود: از سوی دیگر، این دوره‌ها مکمل برنامه‌های کتابخوانی هستند، نه جایگزین آن‌ها. کتاب‌خوانی، نقطه آغاز است؛ اما مهارت‌هایی مانند نویسندگی، فن بیان، تولید محتوا و روایت‌گری باعث می‌شوند نوجوان بتواند نقش فعال‌تری در ترویج فرهنگ مطالعه ایفا کند. به همین دلیل، ادامه چنین دوره‌هایی و طراحی سطوح پیشرفته‌تر بسیار ضروری و ارزشمند است.