به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان فارس، محفل ادبی «صائب نازکسخن» با هدف پاسداشت جایگاه صائب تبریزی و ترویج شعر و ادب فارسی، با مشارکت اداراتکل کتابخانههای عمومی استانهای فارس، آذربایجان شرقی و اصفهان، روز چهارشنبه ۱۰ تیرماه، بهصورت مجازی، به میزبانی شهر شیراز برپا شد.
در این نشست ادبی، غلامرضا کافی؛ دبیر محفل استانی «قند پارسی» در استان فارس، مرتضی طوسی؛ دبیر محفل استانی «شهریار» در استان آذربایجان شرقی و محمدجعفر کبیری؛ پژوهشگر و متخصص حوزه صائبشناسی از استان اصفهان، به شعرخوانی و ارائه دیدگاههای تخصصی درباره این شاعر نام آشنا پرداختند.
بازنمود تلخکامی از دنیا در اندیشه صائب
غلامرضا کافی؛ دبیر محفل ادبی قند پارسی و استاد ادبیات دانشگاه شیراز در این نشست ادبی، به رویکرد صائب تبریزی به مقوله دنیا پرداخت و گفت: در میان ارباب عرفان و اصحاب اخلاق، نگاه مثبتی به دنیا وجود ندارد و از آن به عنوان «عجوزهای با هزار داماد» یاد میشود. اگرچه در آموزههای دینی، دنیا مزرعه آخرت معرفی شده است، اما عرفا به دلیل فریبندگی و ماهیت گذرا، از تعلق به آن پرهیز دارند؛ چرا که معتقدند شرّ دنیا آنچنان بر خیرش غالب است که خیر آن نیز بقایی ندارد.
وی در ادامه با اشاره به اینکه مذمت دنیا از مضامین اصلی شعر صائب است، افزود: صائب تبریزی به عنوان شاعری که تمام حکمتهای اخلاقی را در شعر خود بازنمود داده است، با نگاهی اغراقآمیز به توصیف بدیهای دنیا میپردازد.
این استاد ادبیات فارسی برای تبیین نگاه صائب، به ابیاتی از او استناد کرد و گفت: صائب در ابیاتی همچون «گوریست پر ز مرده، صائب قلمرو خاک/ گردون پر ستاره یک چشم خونفشان است» و یا «بر نمیدارد عمارت این زمین شورهزار/ ما عبث در فکر تعمیر جهان افتادهایم»، نگاه تلخ و بدبینانه خود به عالم خاکی را به تصویر میکشد.
خموشی؛ دری به سوی حکمت و روشنایی جان
کافی در ادامه به واکاوی جایگاه «سکوت» در منظومه فکری صائب پرداخت و با بیان اینکه خموشی هم در مرتبه اخلاقی و هم در ساحت عرفانی از اهمیت ویژهای برخوردار است، تصریح کرد: شاعران بسیاری به موضوع اهمیت سکوت پرداختهاند؛ چرا که خموشی دری از حکمت است که به روی انسان گشوده میشود.
وی در ادامه با ذکر نمونههایی از ادبیات فارسی، از جمله بیت معروف خاقانی که میگوید «بر دکان قفلگر خواهم گذشت/ قفلی از بهر دهان خواهم خرید»، و همچنین نگاه مولانا به سکوت، خاطرنشان کرد: صائب تبریزی نیز بر این باور است که بدون سکوت، رسیدن به جان روشن ممکن نیست؛ او در بیتی میگوید: «بی خموشی نیست ممکن جان روشن یافتن/ کوزه سربسته میباید شراب ناب را».
در پایان این نشست، استاد ادبیات فارسی ضمن تأکید بر وسعت مضامین اخلاقی در اشعار صائب تبریزی، به دیگر محورهای اخلاقی این شاعر اشاره کرد. به گفته وی، «بخشش و احسان»، «پاسداشت وقت»، «ترک تعلقات» و «تواضع»، از دیگر مضامین پرکاربرد و کلیدی در دیوان صائب است که او را به عنوان یک شخصیت اخلاق گرا و با حکمت در تاریخ ادبیات فارسی برجسته کرده است.
