به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، سید مهدی حسینی؛ نویسنده و پژوهشگر حوزه ادبیات پایداری، در گفت‌وگو با ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، با اشاره به تغییر سبک زندگی و گسترش فضای مجازی، درباره جایگاه کتاب در زندگی امروز، اظهار کرد: هر نسلی اقتضائات خاص خودش را دارد، اما ورود یک رسانه یا پدیده جدید به زندگی انسان‌ها به معنای از بین رفتن پدیده‌های پیشین نیست. همان‌طور که با ورود تلویزیون، رادیو از میان نرفت و همچنان مخاطبان خود را دارد، کتاب نیز جایگاه خود را حفظ می‌کند.
وی افزود: فضای مجازی حتی می‌تواند در خدمت کتاب‌هایی باشد که صد یا دویست سال پیش نوشته شده‌اند و به وسیله‌ای برای معرفی بهتر این آثار تبدیل شود. آنچه اهمیت دارد، حفظ جایگاه کتاب و فرهنگ مطالعه در زندگی انسان‌هاست.
حسینی با اشاره به تجربه شخصی خود در کتابخوانی گفت: از دهه ۵۰ مطالعه را آغاز کردم و کتابخواندن تأثیر زیادی در زندگی من داشته است. حتی در دهه ۷۰ و هنگام ادامه تحصیلاتم، مطالعات پیشین بسیار به من کمک کرد. کتاب‌ها ایده‌ها، دیدگاه‌ها و تجربه‌هایی را در اختیار انسان قرار می‌دهند که حاصل زندگی و اندیشه افراد در نقاط مختلف جهان است و شاید نتوان آن‌ها را به شکل دیگری به دست آورد.
این نویسنده با تأکید بر اینکه هفته کتاب باید بهانه‌ای برای ترویج مطالعه مستمر باشد، تصریح کرد: هفته کتاب و کتابخوانی باید فرصتی باشد تا به این فکر کنیم که هر روز کتاب بخوانیم؛ چراکه کتابخوانی باید به یک عادت روزانه تبدیل شود. هر کتاب می‌تواند آورده و دستاوردی برای انسان داشته باشد و ضرورت مطالعه را هر فردی در زندگی خود درک می‌کند.
وی در ادامه به معرفی برخی آثار تأثیرگذار در تجربه مطالعاتی خود پرداخت و گفت: کتاب «انسان، موجود ناشناخته» اثر الکسیس کارل و همچنین «انسان و سمبول‌هایش» اثر کارل گوستاو یونگ از جمله آثاری هستند که مطالعه آن‌ها می‌تواند دستاوردهای ارزشمندی برای مخاطبان داشته باشد.
محرومیت فرهنگی؛ مسئله‌ای فراتر از محرومیت اقتصادی
حسینی با اشاره به ظرفیت کتابخانه‌های عمومی سیار در گسترش خدمات فرهنگی به مناطق کم‌برخوردار، محرومیت فرهنگی را یکی از مسائل مهم جامعه دانست و بیان کرد: محرومیت فقط اقتصادی نیست؛ محرومیت فرهنگی نیز وجود دارد. گاهی مردم در شهرستان‌ها و روستاها به دلیل ناآگاهی از فواید مطالعه، خودشان را از کتاب محروم می‌کنند و تصور می‌کنند کتابخواندن تأثیر چندانی در زندگی آن‌ها ندارد.
وی با بیان اینکه انسان‌ها همواره به اندیشه و تجربه دیگران نیازمندند، افزود: باید در شهرستان‌ها و روستاها به‌گونه‌ای فرهنگ‌سازی شود که ظرفیت انسان‌ها برای نقد، پرسشگری، انتقاد و تحمل مشکلات افزایش پیدا کند. کتابخواندن می‌تواند این توانایی‌ها را در افراد تقویت کند و افق دید آن‌ها را گسترش دهد.
این پژوهشگر با اشاره به تجربه‌های شخصی خود در فراهم‌کردن زمینه دسترسی مردم به کتاب، از برنامه‌ریزی برای ایجاد فضایی فرهنگی و برگزاری نمایشگاه کتاب در روستای محل فعالیت خود خبر داد و گفت: باید نمایشگاه‌های کتاب را فعال کنیم تا مردم بتوانند آثار مختلف را ببینند و با آن‌ها آشنا شوند. همچنین لازم است ناشران را برای حضور در این نمایشگاه‌ها همراه کنیم. شاید فعالیت کتاب‌فروشی در برخی شهرستان‌ها درآمد اقتصادی زیادی نداشته باشد، اما از نظر معنوی و فرهنگی ارزش فراوانی دارد و به ارتقای آگاهی جامعه کمک می‌کند.
وی همچنین بر ضرورت مشارکت خیرین در ترویج فرهنگ مطالعه تأکید کرد و افزود: باید خیرین را نیز در این مسیر همراه کنیم و با معرفی آثار و نشان‌دادن تأثیر مطالعه در زندگی مردم، باورهای عمومی را نسبت به کتاب تغییر دهیم. مهم‌ترین مسئله، خواندن کتاب و دیدن تأثیر آن در زندگی است؛ موضوعی که می‌تواند از مسیر هم‌خوانی، مطالعه فردی و فعالیت‌های جمعی کتابخوانی دنبال شود.
حسینی کتابخانه‌های سیار را ظرفیتی مؤثر برای تحقق عدالت فرهنگی دانست و گفت: کتابخانه‌های سیار می‌توانند فاصله دسترسی به خدمات فرهنگی را کاهش دهند. اگر تجربه‌های موفق این کتابخانه‌ها مستند و بیشتر معرفی شوند، مردم نیز بهتر باور می‌کنند که کتابخواندن برای زندگی آن‌ها فایده و دستاورد دارد.
مدرسه؛ نقطه آغاز شکل‌گیری عادت مطالعه
این نویسنده و پژوهشگر در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به ضرورت نهادینه‌کردن فرهنگ مطالعه از دوران کودکی، مدارس را یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های ترویج کتابخوانی دانست و افزود: یکی از مشکلات جامعه این است که برخی افراد به کتابخواندن باور ندارند و از تأثیر آن در زندگی خود آگاه نیستند. این موضوع باید به‌طور جدی در مدارس دنبال شود.
وی گفت: معلمان می‌توانند در کنار آموزش دروس، دانش‌آموزان را به مطالعه کتاب، خلاصه‌نویسی و شرکت در مسابقات کتابخوانی تشویق کنند. به اعتقاد من، بخشی از آسیب‌های اجتماعی از جمله طلاق، ریشه در ضعف مطالعه، شناخت و درک متقابل دارد. بسیاری از مشکلات انسان‌ها با افزایش آگاهی و مطالعه قابل پیشگیری و حل است.
جایزه «هم‌خوان» نیازمند معرفی و دیده‌شدن بیشتر است
حسینی در ادامه با اشاره به راه‌اندازی جایزه ملی کتابخانه عمومی ایران «هم‌خوان» از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، این رویداد را اقدامی ارزشمند دانست و بر ضرورت تقویت اطلاع‌رسانی و معرفی آن تأکید کرد.
وی اظهار کرد: راه‌اندازی چنین رویدادی بسیار خوب است، اما به نظر می‌رسد مانور تبلیغاتی و رسانه‌ای آن کافی نیست. ناشران و نویسندگان آن‌طور که باید دیده نمی‌شوند و رسانه‌ها، روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها نیز توجه لازم را به این رویداد ندارند. انتظار دارم «هم‌خوان» بیشتر معرفی شود و جایگاه شایسته خود را در میان مردم پیدا کند.
این پژوهشگر با تأکید بر ضرورت حضور کتاب در مناسبت‌های فرهنگی و اجتماعی گفت: کتاب باید در مناسبت‌های مختلف حضور داشته باشد؛ برای مثال، در سیزده آبان آثار مرتبط با این مناسبت معرفی و در اختیار مردم قرار بگیرد. همچنین در شب‌های قدر، ایام محرم و مناسبت‌های مرتبط با شهدا باید کتاب‌های متناسب با همان موضوعات به مخاطبان معرفی و توزیع شود.
حسینی در پایان بیان کرد: هفته کتاب نیز باید جایگاه ویژه و مشخصی در میان مناسبت‌های کشور پیدا کند و بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. همان‌طور که برای عید نوروز مراسم و جشن برگزار می‌کنیم، باید برای کتاب و کتابخوانی نیز فضایی ایجاد کنیم که مردم در آن مشارکت داشته باشند و این مناسبت را متعلق به خود بدانند.