به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اختتامیه دوره آموزشی زبان اشاره، ویژه کتابداران بخش ناشنوایان کتابخانه‌های عمومی، در قالب نشست علمی «چشمان شنوا و دستان ناطق؛ ارتباط موثر کتابداران و ناشنوایان» با حضور آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مهدیه مهدویان؛ مدیرعامل انجمن ملی زبان اشاره ایران، نرجس سیمرغ؛ مدرس دوره و مربی زبان اشاره ناشنوایان و مترجم ناشنوایان، رضا محمودی؛ پژوهشگر و مدرس زبان اشاره و عضو انجمن ملی زبان اشاره ایران و جمعی از مدیران نهاد، چهارشنبه ۶ آبان‌ماه، در سالن جلسات ستاد مرکزی نهاد، برگزار شد.
آزاده نظربلند در این نشست با تأکید بر تداوم مسیر تحقق عدالت فرهنگی گفت: وقتی از عدالت فرهنگی صحبت می‌کنیم، یعنی باید برای تک‌تک افراد جامعه، به‌ویژه افراد دارای نیازهای ویژه، امکان بهره‌مندی از خدمات کتابخانه‌های عمومی را فراهم کنیم. کتابخانه‌های عمومی با گستردگی خود در سراسر کشور، ظرفیت ارزشمندی برای ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به همه اقشار جامعه دارند و باید زمینه استفاده از این ظرفیت را برای گروه‌های مختلف فراهم کنیم.
وی افزود: بخش‌های نابینایان در کتابخانه‌های عمومی سابقه طولانی‌تری دارند و از پیشرفت بیشتری برخوردارند، اما خدمات ویژه ناشنوایان و کم‌شنوایان هنوز به سطح مطلوب نرسیده است. کتابداران ما با شیوه‌های ارتباط با ناشنوایان آشنایی دارند، اما برای ارتقای کیفیت خدمات، همچنان به توسعه منابع متناسب و برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، از جمله دوره زبان اشاره، نیاز داریم.
دبیرکل نهاد با اشاره به ضرورت توسعه خدمات متناسب با نیازهای گروه‌های خاص تأکید کرد: خدمات کتابخانه‌های عمومی به این گروه‌ها نباید به خدمات معمول و امانت کتاب محدود شود؛ بلکه باید زمینه بهره‌مندی آنها از فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و مهارت‌ورزی نیز فراهم شود. تحقق این هدف، مستلزم آن است که کتابداران متناسب با نیازها و شرایط این گروه‌ها آموزش ببینند تا بتوانند از ظرفیت کتابخانه‌ها برای ارائه خدمات متنوع‌تر و اثربخش‌تر استفاده کنند.
نظربلند با اشاره به توسعه کتابخانه‌های سیار در مناطق محروم و روستایی کشور ادامه داد: در دو سال اخیر، برای گسترش دسترسی به خدمات کتابخانه‌ای در مناطق فاقد کتابخانه، توسعه کتابخانه‌های سیار را در دستور کار قرار داده‌ایم که با رشد قابل‌توجهی همراه بوده است. با این‌حال، در کنار گسترش دسترسی و افزایش فضاهای کتابخانه‌ای، ارتقای کیفیت خدمات نیز اهمیت دارد؛ به‌ویژه باید امکان بهره‌مندی گروه‌های خاص از این ظرفیت‌ها را فراهم کنیم.
وی همچنین از تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای توسعه خدمات به گروه‌های خاص خبر داد و گفت: امیدواریم با همکاری گروه‌ها و انجمن‌های تخصصی، شناخت دقیق‌تری از نیازهای این گروه‌ها به دست آوریم و با استفاده از پیشنهادها و مشاوره‌های تخصصی آنها، خدمات کتابخانه‌های عمومی را متناسب‌تر و اثربخش‌تر کنیم. نهاد برای بهره‌گیری از این مشورت‌ها آمادگی دارد و در کنار ارتقای کیفیت خدمات، تجهیز کتابخانه‌ها به منابع متناسب با نیازهای این گروه‌ها را نیز دنبال می‌کند.
دبیرکل نهاد در پایان بیان کرد: کتابخانه‌های عمومی در شهرها و مناطق مختلف کشور، فضاهایی در دسترس و برخوردار از ظرفیت‌های متنوع هستند که می‌توانند در خدمت فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و مهارت‌ورزی افراد دارای نیازهای ویژه، از جمله ناشنوایان و نابینایان، قرار گیرند. هدف ما این است که همه افراد جامعه بتوانند متناسب با نیازهای خود از این ظرفیت بهره‌مند شوند.
ناشنوایی پردازش اطلاعات است
در ادامه، مهدیه مهدویان؛ مدیرعامل انجمن ملی زبان اشاره ایران، با بیان اینکه ناشنوایی پردازش اطلاعات است، اظهار کرد: در حوزه‌های ارتباطی، عاطفی و خودیاری خصوصا در سنین رشد، در مرحله ارتباطی ضعف زیادی در کودک‌های ناشنوا داریم. اولین حس پنج‌گانه که در انسان به وجود می‌آید، شنوایی است و در پنج‌ماهگی جنین صدای پدر و مادر را می‌شناسد و این برای شناخت محیط بسیار مهم است. یک کودک شنوا وقتی با خانواده و جامعه ارتباط می‌گیرد، تا مدت‌ها مشخص نیست که چه مشکلی دارد ولی بعد از مدتی که به محض اینکه بفهمیم نمی‌تواند بشنود، باید از سمعک استفاده کنیم تا در مسیر رشد و یادگیری عقب نماند. اگر کودک ناشنوا را رها کنیم، از ابتدا شیوه‌های ارتباطی را یاد نخواهد گرفت پس با تصویر باید با او ارتباط برقرار کنیم و زبان اشاره، همان ارتباط تصویری است. نماد هر آنچه هست را با تصویر و استفاده از زبان تصویری و اشاره، تعریف می‌کنیم. در جامعه ما خانواده‌ها ترس دارند تا بگویند فرزند ما معلولیت دارد، در حالی‌که توانایی‌های بالایی دارند. اگر نهاد کتابخانه‌ها که فرهنگ غنی ما را به نسل‌های آینده منتقل می‌کند، شکاف بین جامعه و معلولان ناشنوا را تقلیل دهد، بسیار مهم است.
وی اضافه کرد: کودک ناشنوا می‌تواند با خلق‌کردن موقعیت‌های مختلف، مفاهیم را با معانی متعددتری یاد بگیرد و به وسیله کتاب یا برنامه‌ها می‌تواند استعاره‌هایی که با کلمه‌های مشابه به آن بیان می‌شود را نشان دهد. شما در نهاد کار بسیار بزرگی کردید و فرهنگ ارتباط با ناشنوایان را اشاعه دادید. برای ما خوشحال‌کننده است که کتابدارانی در سراسر کشور، داوطلب یادگیری زبان اشاره هستند. دوره‌های آموزشی را هم باید توسعه و ادامه داد چون ما در جامعه مجبوریم همه یکسان صحبت کنیم و ناشنوایان هم باید چنین باشند پس مسئولیت ما سنگین است.
تلاش برای ارائه خدمات باکیفیت علمی، فرهنگی و آموزشی
میثم جوان‌بخت؛ دبیر کارگروه ناشنوایان نهاد هم، با اشاره به اینکه در سال ۱۳۹۷ اولین بخش تخصصی ناشنوایان در کتابخانه بهمن‌بیگی شیراز راه‌اندازی شد، تعداد گیرندگان خدمات با ویژگی خاص را ۳۹۵۰ نفر اعلام کرد که تا الان در سراسر کشور خدمات می‌گیرند و ادامه داد: منابع آموزشی را تولید کردیم و در تلاش هستیم خدمات باکیفیت علمی، فرهنگی و آموزشی مثل مشاوره، آموزش خانواده، مهارت هنری، آموزش راهنمایی و رانندگی و غیره را بر اساس نیاز و خواست خود ناشنوایان انجام دادیم. ما در این زمینه از کانون پروش فکری خیلی جلوتر هستیم. هر کدام از اعضای کارگروه، ۵ تا ۶ استان را زیرنظر دارد و نیازها و فعالیت‌های کتابخانه را در جریان است. در آینده می‌خواهیم از همه موسسات و صنوف که در این زمینه آمادگی دارند، کمک بگیریم و از ناشنوان می‌خواهیم بگویند به چه چیز نیاز دارند. کاریابی و مشاوره، از ما خیلی تقاضا می‌شود و چون نیازمحور و مخاطب‌محور بودن برای ما مهم است، در جهت رفع آنها تلاش می‌کنیم.
اجرای برنامه قصه‌گویی برای بچه‌ها و بزرگترها با زبان اشاره
در ادامه نیز، نرجس سیمرغ؛ مدرس دوره و مربی زبان اشاره ناشنوایان و مترجم ناشنوایان پیشنهاد داد تا از کانون‌ها و مترجمان زبان اشاره استفاده شود تا در مکان‌های دولتی و عمومی، خدمت‌رسانی به ناشنوایان قطع نشود. رضا محمودی؛ پژوهشگر و مدرس زبان اشاره و عضو انجمن ملی زبان اشاره ایران هم حضور حداقل دو نفر از کتابداران آشما به زبان اشاره را در هر کتابخانه برای راهنمایی ناشنوایان خواستار شد.
در پایان نشست، با پیشنهاد انجمن ملی زبان اشاره ایران مبنی بر اجرای برنامه قصه‌گویی برای بچه‌ها و بزرگترها با زبان اشاره موافقت شد و با دستور دبیرکل نهاد هم مقرر شد تا برای مشارکت ناشنوایان همانند نابینایان در سامانه هم‌خوان و کتابخانه مجازی، اقدامات لازم صورت گیرد.
