به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان مرکزی، همزمان با هفته ملی کودک، مرضیه بخشنده؛ مسئول کتابخانه عمومی امام خمینی (ره) کرهرود شهر اراک، در یادداشتی با عنوان «آن سوی قصهها؛ تأملی بر جایگاه کودک در کتابخانههای عمومی» به اهمیت حضور کودکان در کتابخانههای عمومی و نقش این مراکز در شکلگیری عادت مطالعه در نسل آینده پرداخت.
کودکی را نمیتوان تنها به سالهای آغازین زندگی محدود کرد. کودکی، دوره شکلگیری نخستین دریافتهای انسان از جهان پیرامون، زمان شکلگیری پرسشها، کنجکاویها و تجربههایی است که بسیاری از آنها تا پایان عمر در ذهن و شخصیت انسان باقی میمانند. از همین رو، هر جامعهای که به آینده خود میاندیشد، ناگزیر باید به کیفیت تجربههای فرهنگی کودکانش نیز بیندیشد.
در میان نهادهای فرهنگی، کتابخانههای عمومی از معدود فضاهایی هستند که کودک در آن نه برای کسب نمره و نه برای انجام تکلیفی اجباری، بلکه از سر علاقه، کنجکاوی و انتخاب شخصی با کتاب روبهرو میشود. این ویژگی، جایگاه کتابخانه را از بسیاری از محیطهای آموزشی و فرهنگی متمایز میکند. کودک در کتابخانه فرصت مییابد بیواسطه با جهان کتاب ارتباط برقرار کند و مسیر کشف و شناخت را با گامهای خود بپیماید.
بخش کودک در کتابخانههای عمومی تنها محلی برای نگهداری کتابهای ویژه این گروه سنی نیست. این بخش در حقیقت نقطه آغاز آشنایی نسل جدید با مطالعه، اندیشه و فرهنگ مکتوب است. کودکانی که امروز در میان قفسههای کتاب به جستوجوی داستانی تازه میپردازند، همان نسلی هستند که فردا مسئولیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه را بر عهده خواهند گرفت. از این منظر، توجه به کودکان در کتابخانهها صرفاً یک فعالیت فرهنگی نیست، بلکه نگاهی آیندهنگر به سرمایه انسانی جامعه است.
قصهها و کتابهای کودک، فراتر از سرگرمی، در شکلگیری زبان، تخیل، قدرت تحلیل و درک اجتماعی نقش دارند. کودکی که با کتاب مأنوس میشود، با تجربهها، فرهنگها و نگاههایی آشنا میگردد که ممکن است هرگز در زندگی روزمره با آنها مواجه نشود. او میآموزد جهان را از زاویه دید دیگران نیز ببیند و برای پرسشهای خود در جستوجوی پاسخ باشد. چنین تجربهای، یکی از ارزشمندترین دستاوردهای مطالعه در سالهای کودکی است.
در سالهای اخیر، کتابخانههای عمومی تلاش کردهاند با برگزاری نشستهای کتابخوان، قصهگویی، جمعخوانی، کارگاههای فرهنگی و برنامههای متنوع ویژه کودکان، زمینه حضور بیشتر این گروه سنی را فراهم کنند. با این حال، مهمترین اتفاق همچنان همان لحظهای است که کودکی کتابی را از قفسه برمیدارد و با اشتیاق صفحات آن را ورق میزند؛ لحظهای ساده که شاید در ظاهر اهمیت چندانی نداشته باشد، اما میتواند آغاز یک رابطه پایدار با کتاب و مطالعه باشد.
هفته ملی کودک فرصتی است برای بازنگری در مسئولیت مشترک خانوادهها، نهادهای فرهنگی و جامعه نسبت به نسل آینده. اگر میخواهیم فرهنگ مطالعه در جامعهای ماندگار شود، این مسیر باید از سالهای کودکی آغاز گردد. کتابخانههای عمومی در این میان نقشی فراتر از یک مرکز ارائه خدمات فرهنگی بر عهده دارند؛ آنها بستری فراهم میکنند تا کودکان بتوانند در فضایی آرام و پویا، نخستین تجربههای جدی خود از کتاب و مطالعه را به دست آورند.
آن سوی قصهها، آنچه اهمیت دارد تنها شخصیتهای داستانی و ماجراهای کتابها نیست؛ بلکه کودکانی هستند که در خلال این روایتها، آرامآرام با جهان، با دیگران و با خویشتن خویش آشنا میشوند. شاید ارزشمندترین دستاورد کتابخانههای عمومی نیز همین باشد؛ فراهم کردن فرصتی برای شکلگیری نسلی که کتاب را نه یک تکلیف، بلکه بخشی از مسیر رشد و آگاهی خود بداند.



