به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، سیر مطالعاتی «ادبیات روایی با موضوع روستا و عشایر» با هدف شناخت ابعاد فرهنگی، اجتماعی و تاریخی زندگی روستاییان و عشایر ایران، در قالب مجموعه‌ای از آثار داستانی و روایی برای گروه‌های سنی کودک، نوجوان و بزرگسال منتشر شد.
در مقدمه این سیر مطالعاتی آمده است که بخش مهمی از تاریخ اجتماعی ایران در زندگی کشاورزان، دامداران، کوچ‌نشینان و روستاییان شکل گرفته و مطالعه آثار مرتبط با این حوزه می‌تواند به شناخت بهتر هویت فرهنگی ایران، آیین‌ها، گویش‌ها، الگوهای خویشاوندی و شیوه‌های معیشت کمک کند. همچنین، این آثار با روایت تأثیر خشکسالی، سیل، بیماری و تغییر شیوه‌های تولید بر زندگی مردم، پیوند میان طبیعت، اقتصاد و فرهنگ را به تصویر می‌کشند.
حرکت از ادبیات کودک به روایت‌های بزرگسال
این سیر مطالعاتی در سه بخش کودک، نوجوان و بزرگسال تنظیم شده است تا مخاطبان متناسب با گروه سنی خود، گام‌به‌گام با جنبه‌های مختلف زندگی روستایی و عشایری آشنا شوند.
در بخش کودک، دو کتاب «لک‌لک‌ها بر بام» نوشته میندرت دویونگ با ترجمه باهره انور و «من و گاوترین دوست دنیا» نوشته ملیحه شاهرخی جاوید، معرفی شده‌اند. این آثار با محورهایی همچون همکاری، مسئولیت‌پذیری، ارتباط با طبیعت، زندگی کشاورزی و پیوند عاطفی انسان و حیوان، زمینه آشنایی مخاطبان کم‌سن‌وسال با جهان روستا را فراهم می‌کنند.
بخش نوجوان به معرفی سه اثر «سایه ملخ» نوشته محمدرضا بایرامی، «اسپاگتی با سس قرمز» نوشته هادی حکیمیان و «گنج‌های کامبرین» نوشته مظفر سالاری اختصاص دارد. این کتاب‌ها با بهره‌گیری از ماجرا، طنز و تعلیق، موضوعاتی مانند فقر، دوستی، عدالت اجتماعی، شکاف طبقاتی، تحولات سیاسی و چالش‌های زندگی روستایی را روایت می‌کنند.
در بخش بزرگسال نیز سه اثر «بخارای من، ایل من» نوشته محمد بهمن‌بیگی، «تات‌نشین‌های بلوک زهرا» نوشته جلال آل‌احمد و «عزاداران بیل» نوشته غلامحسین ساعدی در کنار رمان «جای خالی سلوچ» اثر محمود دولت‌آبادی قرار گرفته‌اند. این آثار با پرداختن به فرهنگ عشایری، زبان و آداب بومی، فقر، مناسبات قدرت، خرافه، روابط خانوادگی و مقاومت انسانی، تصویری پیچیده‌تر از زندگی در جوامع روستایی ارائه می‌کنند.
کتابخوانی؛ راهی برای شناخت فرهنگ و جامعه
یکی از محورهای اصلی این سیر مطالعاتی، پرهیز از نگاه یک‌سویه به زندگی روستایی و عشایری است؛ نگاهی که گاه این جوامع را صرفاً نماد صفا و همبستگی می‌داند و گاه از دشواری‌ها و مسائل اجتماعی آن‌ها غافل می‌ماند. آثار منتخب تلاش می‌کنند ضمن بازنمایی ظرفیت‌های فرهنگی و پیوندهای انسانی، مخاطب را با چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و تاریخی این جوامع نیز آشنا کنند.
سیر مطالعاتی «ادبیات روایی با موضوع روستا و عشایر» با در نظر گرفتن زمان تقریبی مطالعه هر کتاب و معرفی نویسندگان و ناشران، مسیری پیشنهادی برای مطالعه هدفمند فراهم کرده است؛ مسیری که از تجربه‌های ساده و ملموس دوران کودکی آغاز می‌شود و در ادامه، به روایت‌هایی عمیق‌تر از تاریخ، فرهنگ و مناسبات اجتماعی روستا و عشایر می‌رسد.