به گزارش روابط عمومی اداره‌کل کتابخانه‌های استان خراسان رضوی، محمد کرمی؛ سرپرست معاونت مالی و اداری استان خراسان رضوی، به‌مناسبت روز جهانی کودک، کتاب «راه رشد» را مرورنویسی کرد.
عنوان اثر: راه رشد
نویسنده: آیت‌الله حائری شیرازی
ناشر: دفتر نشر معارف
موضوع: تربیت فرزند، تربیت دینی و پرورش ایمان در کودکان و نوجوانان
ژانر: تربیتی، دینی و آموزشی
گروه مخاطب: والدین، مربیان، معلمان و فعالان حوزه کودک و نوجوان
زمان تقریبی مطالعه: حدود ۸ تا ۲۰ ساعت
مقدمه
تربیت فرزند، از مهم‌ترین مسئولیت‌هایی است که آینده یک خانواده و در گستره‌ای وسیع‌تر، آینده جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کودک امروز، شهروند و تصمیم‌گیرنده فردای جامعه است و آنچه در سال‌های نخست زندگی در ذهن و جان او شکل می‌گیرد، می‌تواند بنیان شخصیت، باورها و رفتارهای او را در سال‌های آینده رقم بزند. از این منظر، توجه به شیوه‌های صحیح تربیت و شناخت مراحل رشد کودک، ضرورتی انکارناپذیر است.
مجموعه چهارجلدی «راه رشد» نوشته آیت‌الله حائری شیرازی، از جمله آثاری است که با نگاهی عمیق به این موضوع پرداخته و تلاش کرده است مسیر تربیت ایمانی و اخلاقی فرزند را برای والدین و مربیان روشن‌تر کند. آنچه این کتاب را قابل تأمل می‌کند، نگاه مرحله‌ای آن به رشد کودک و نوجوان و تأکید بر این نکته است که تربیت، فرآیندی تدریجی و متناسب با اقتضائات هر دوره سنی است.
خلاصه محتوایی
«راه رشد» نقشه‌ای تربیتی برای همراهی والدین با فرزندان در مسیر رشد است؛ مسیری که از سال‌های کودکی آغاز می‌شود و تا دوره نوجوانی ادامه پیدا می‌کند. نویسنده در این مجموعه تلاش می‌کند موضوع تربیت دینی را از قالب توصیه‌های کلی خارج کرده و به فضای واقعی زندگی خانواده وارد کند.
یکی از نکات برجسته کتاب، توجه به نقش محیط خانواده در شکل‌گیری شخصیت و ایمان کودک است. در نگاه نویسنده، کودک تنها با شنیدن توصیه‌های اخلاقی و دینی تربیت نمی‌شود، بلکه رفتار والدین، نوع ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر، شیوه مواجهه آنان با مسائل و حتی فضای حاکم بر خانه، همگی در شکل‌گیری شخصیت او اثرگذار است.
آیت‌الله حائری شیرازی همچنین بر ضرورت شناخت ویژگی‌های هر مرحله از رشد تأکید دارد. از این منظر، نمی‌توان با یک نسخه واحد با همه کودکان و در تمام سنین برخورد کرد؛ بلکه والدین باید متناسب با ظرفیت‌های ذهنی، عاطفی و روحی فرزند، شیوه تربیتی خود را انتخاب و اصلاح کنند.
تحلیل ساختاری و فرمی
ساختار چهارجلدی «راه رشد» بر اساس توجه به مراحل رشد و تربیت کودک شکل گرفته است. این ساختار به مخاطب کمک می‌کند تربیت را یک فرآیند پیوسته و تدریجی ببیند؛ فرآیندی که از سال‌های ابتدایی زندگی آغاز می‌شود و در دوره‌های بعدی، شکل و اقتضائات تازه‌ای پیدا می‌کند.
از ویژگی‌های قابل توجه اثر، پیوند میان مباحث نظری و مسائل ملموس زندگی است. نویسنده تلاش کرده است مفاهیم تربیتی را به گونه‌ای بیان کند که مخاطب بتواند نسبت میان آن‌ها و تجربه‌های روزمره خود را درک کند. به همین دلیل، کتاب صرفاً یک متن نظری درباره تربیت نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای تأمل والدین درباره شیوه رفتار و ارتباط آنان با فرزندانشان باشد.
نحوه روایت
روایت کتاب، تحلیلی و آموزشی است و نویسنده با طرح موضوعات تربیتی، مخاطب را به تأمل درباره چرایی و چگونگی رفتار با کودک دعوت می‌کند. مسیر بحث از اصول و مبانی تربیت آغاز می‌شود و به مسائل کاربردی‌تر نزدیک می‌شود.
یکی از نقاط قوت روایت، تلاش برای توضیح مفاهیم عمیق با زبانی نسبتاً ساده و قابل فهم است. نویسنده در بیان مباحث، بیش از آنکه صرفاً به ارائه دستورالعمل بپردازد، مخاطب را به شناخت بهتر کودک و درک اقتضائات تربیتی او فرامی‌خواند.
لحن و ضرباهنگ
لحن «راه رشد» آموزنده، تأملی و عمیق است. متن در عین برخورداری از مباحث تخصصی و تربیتی، از پیچیدگی غیرضروری فاصله گرفته و تلاش می‌کند ارتباط خود را با مخاطب عمومی حفظ کند.
ضرباهنگ کتاب نیز آرام و تحلیلی است؛ ازاین‌رو مطالعه آن بیش از آنکه صرفاً برای دریافت سریع اطلاعات باشد، فرصتی برای مکث، اندیشیدن و بازنگری در رفتارهای تربیتی است. برخی مطالب کتاب می‌تواند مخاطب را وادار کند تجربه‌های خود در خانواده و شیوه مواجهه با کودکان را دوباره مرور کند.
جمع‌بندی
در مجموع، «راه رشد» کتابی درباره تربیت فرزند است، اما پیام آن فراتر از مجموعه‌ای از توصیه‌های تربیتی قرار می‌گیرد. این اثر تلاش می‌کند نگاه والدین را از تربیت مقطعی و دستوری به تربیتی آگاهانه، تدریجی و متناسب با مراحل رشد کودک تغییر دهد.
از نگاه من، ارزشمندترین نکته‌ای که می‌توان از این مجموعه دریافت کرد، توجه به این واقعیت است که تربیت فرزند، ساختن آینده است؛ آینده‌ای که از رفتارهای امروز خانواده شکل می‌گیرد. اگر قرار است نسلی آگاه، مسئولیت‌پذیر، اخلاق‌مدار و برخوردار از هویت دینی داشته باشیم، این مسیر باید از خانواده و از سال‌های نخست زندگی آغاز شود.
«راه رشد» از این منظر، می‌تواند برای والدین و مربیان فرصتی باشد تا در کنار شناخت بهتر کودک، درباره نقش خود در شکل‌گیری شخصیت و باورهای او نیز بیشتر بیندیشند؛ کتابی برای خواندن، تأمل کردن و مهم‌تر از همه، به‌کار بستن آموخته‌ها در زندگی روزمره.
