به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران، نهاد کتابخانههای عمومی کشور با هدف شناخت و توانمندسازی نوجوانان مستعد، «آکادمی ترویج خواندن» را در مردادماه، در قالب بوتکمپ آموزشی «نوجوانان فن تاب» ویژه اعضای فعال کتابخانهها، برگزار کرد. یکی از موضوعات آموزشی این دوره مهارت گرافیک بود که شهابالدین آشتیانی از اساتید گرافیک تدریس آن را بر عهده داشت.
آشتیانی حدود ۲۰ سال است که در حوزه طراحی گرافیک، چاپ، تبلیغات و فعالیتهای فرهنگی و هنری بهصورت حرفهای فعالیت دارد. وی همچنین حدود ۱۰ سال سابقه تدریس دارد و در سالهای اخیر بخشی از فعالیت آموزشی خود را به آموزش و انتقال تجربه به نوجوانان اختصاص داده است.
روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران در مصاحبه با شهابالدین آشتیانی مدرس گرافیک دوره آموزشی «آکادمی ترویج خواندن» به ویژگیهای این دوره شامل سرفصل ها، نوع تدریس و ضرورت برگزاری این کارگاه و... پرداخته است که در ادامه می خوانید:
تاثیر مثبت انتخاب اولیه اعضا بر کیفیت دوره آموزشی
آشتیانی مدرس دوره گرافیک «آکادمی ترویج خواندن» نهاد کتابخانههای عمومی کشور در پاسخ به نحوه روند انتخاب اعضا برای شرکت در کلاسهای این دوره گفت: به نظرم انتخاب اولیه اعضا تأثیر مثبتی در کیفیت دوره داشته است. در طول دوره با نوجوانانی مواجه بودیم که اغلب علاقهمند، کنجکاو و آماده یادگیری بودند. طبیعتاً سطح توانایی، خلاقیت و میزان مشارکت افراد یکسان نبود اما در مجموع ظرفیت خوبی در میان اعضا وجود داشت و در بعضی از نوجوانان استعدادهایی دیده میشد که با آموزش و تمرین بیشتر میتواند به توانایی جدی و حتی حرفهای تبدیل شود.
وی در خصوص ارزیابی این دوره آموزشی با تاکید بر اینکه انتقال اطلاعات صرف، نتیجه مطلوب ایجاد نمیکند، ادامه داد: با توجه به تجربهای که از تدریس در محیط دانشگاهی و دورههای آموزشی مختلف داشتهام یکی از تفاوتهای مهم این دوره برای من فضای تعاملی و عملی آن بود. در آموزش نوجوان صرفاً انتقال اطلاعات نتیجه مطلوبی ایجاد نمیکند و لازم است هنرجو درگیر مسئله، سؤال و اجرای عملی شود. در این دوره تلاش شد این اتفاق بیفتد و نوجوانان فقط شنونده نباشند بلکه خودشان فکر کنند، ایده بدهند، طراحی کنند و درباره آثارشان صحبت کنند.
مدرس گرافیک «آکادمی ترویج خواندن» در مورد تاثیر دورههای آموزشی بر توانمندی نوجوانان، با بیان اینکه، این دورهها علاوه بر آموزش مهارت میتوانند اعتمادبهنفس، قدرت ارائه ایده، نگاه خلاق و توانایی کار گروهی نوجوانان را نیز تقویت کنند، اظهار کرد: مهمترین تأثیر چنین دورههایی این است که نوجوان فرصت پیدا میکند استعداد و علاقه خودش را بهتر بشناسد. ممکن است، نوجوان تا قبل از حضور در چنین دورهایی نداند که در طراحی، عکاسی، نویسندگی، تولید محتوا یا سایر زمینههای هنری و رسانهای استعداد دارد.
تاکید بر تفکر و خلاقیت پیش از اجرا از ویژگی های مهم دوره
شهابالدین آشتیانی با ذکر شیوههای تدریس خود که ترکیبی از آموزش مفاهیم، نمایش نمونههای واقعی، پرسش و پاسخ، نقد آثار و تمرین عملی بود، افزود: سعی کردم نوجوانان صرفاً با ابزار و نرمافزار آشنا نشوند، بلکه قبل از اجرای هر اثر از خودشان بپرسند، «قرار است چه پیامی منتقل کنم؟»
وی در ادامه بیان کرد: یکی از ویژگیهای مهم دوره نیز همین تأکید بر تفکر و خلاقیت پیش از اجرا بود. ابزار را میتوان یاد گرفت اما آنچه یک طراح را متمایز میکند نوع نگاه، ایده و قدرت حل مسئله اوست.
تمرین برای ایدهپردازی و طراحی و نقد و بررسی آثار نوجوانان
مدرس گرافیک آکادمی در پاسخ به موضوعات و محورهای طرح شده در این دوره گفت: در بخش طراحی گرافیک ابتدا درباره مفهوم گرافیک و وظیفه طراح گرافیک صحبت شد و تفاوت آن با حوزههایی مانند نقاشی، تصویرسازی و عکاسی مورد بررسی قرار گرفت. سپس نوجوانان با کاربردهای طراحی گرافیک در پوستر، جلد کتاب، بروشور، نشانه، تبلیغات و سایر محصولات بصری آشنا شدند. همچنین موضوعاتی مانند رنگ، انتخاب فونت، ترکیببندی، انتقال پیام و اهمیت خلاقیت در طراحی مطرح شد.
آشتیانی درباره بخش عملی آموزشهای گرافیک نیز افزود: آشنایی با محیط و ابزارهای اصلی فتوشاپ، تفاوت تصاویر پیکسلی و برداری، ابعاد و کیفیت تصویر، فرمتهای مختلف فایل و شیوه آمادهسازی و ذخیره آثار آموزش داده شد.
وی تاکید کرد: در کنار آموزش نرمافزار تمرینهایی برای ایدهپردازی و طراحی در نظر گرفته شد و آثار نوجوانان نیز مورد بررسی و نقد قرار گرفت.
آشتیانی در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه تولید محتوا و سایر مهارتهای رسانهای میتواند نگاه نوجوان را از مصرف صرف به سمت خلق و تولید هدایت کند، گفت: امروز نوجوانان بیش از هر نسل دیگری با تصویر، رسانه و فضای دیجیتال در ارتباط هستند. بنابراین بسیار مهم است که فقط مصرفکننده محتوا نباشند و یاد بگیرند؛ با آموزش مهارتهایی مانند طراحی گرافیک، عکاسی چگونه آگاهانه و خلاقانه محتوا تولید کنند.
موفقیت دوره در شناسایی اولیه توانایی ها و علایق اعضا
مدرس گرافیک «آکادمی ترویج خواندن» در پاسخ به تحقق اهداف این دوره در خصوص شناسایی و توانمندسازی نوجوانان بیان کرد: در زمان کوتاه چند روزه نمیتوان درباره توانایی نهایی یک نوجوان قضاوت قطعی کرد، اما میتوان نشانههای استعداد، علاقه و پشتکار را مشاهده کرد. به نظر می رسد، این دوره در مرحله «شناسایی» بسیار مؤثر بوده و توانسته بخشی از تواناییها و علایق اعضا را آشکار کند.
وی در ادامه اظهار کرد: برای رسیدن به مرحله توانمندسازی کامل، استمرار اهمیت زیادی دارد. اگر نوجوانانی که در این دوره استعداد و علاقه بیشتری از خود نشان دادهاند در دورههای بعدی نیز شناسایی شوند و آموزش آنان ادامه یابد، نتیجه بسیار جدیتری حاصل خواهد شد.
وی میزان مشارکت و علاقهمندی نوجوانان در این دوره را در مجموع خوب ارزیابی کرد و گفت: بهویژه زمانی که آموزش از حالت توضیح صرف خارج میشد و به تمرین، طراحی، ارائه ایده و نقد آثار میرسید مشارکت نوجوانان نیز بیشتر میشد. پرسشهایی که آنها مطرح میکردند و تفاوت راهحلها و طرحهایی که ارائه میدادند، نشان میداد بسیاری از آنها صرفاً به دنبال انجام یک تکلیف نیستند و واقعاً نسبت به موضوع کنجکاوی دارند.
پیوند کتاب با هنر و رسانه از روشهای نزدیکی نسل نوجوان به کتاب و مطالعه
آشتیانی مدرس دوره گرافیک آکادمی، در خصوص تاثیر برگزاری این گونه دورههای آموزشی بر ترویج کتابخوانی ابراز کرد: اگر کتابخوانی را صرفاً به توصیه «کتاب بخوانید» محدود کنیم، احتمالاً تأثیر آن بر نوجوانان محدود خواهد بود. اما وقتی نوجوان با یک کتاب وارد یک فعالیت خلاقانه میشود و برای آن پوستر، جلد، تصویر یا محتوای رسانهای تولید میکند ارتباط متفاوتی با کتاب برقرار میکند.
وی افزود: به نظرم پیوند دادن کتاب با هنر، گرافیک، عکاسی و رسانه یکی از روشهای مناسب برای نزدیک کردن نسل نوجوان به کتاب و مطالعه است.
روحیه حل مسئله نشانه استعداد و علاقه نوجوان به آموزش مهارت
این مدرس گرافیک در ادامه از خاطرات این دوره با نوجوانان شرکت کننده یاد کرد و گفت: خاطرات جالبی از این دوره برای من باقی ماند. یکی از خاطراتی که برایم ارزشمند بود مربوط به یکی از بچههاست که گاهی برای حل یک مشکل گرافیکی با من تماس میگرفت و سؤالش را مطرح میکرد. بیشتر مواقع یا مشغول رانندگی بودم یا تمرکز کافی نداشتم تا راهحل را کامل برای او توضیح بدهم و چند دقیقه بعد دوباره تماس میگرفت و با ذوق میگفت، «استاد، خودم حلش کردم!» برای من این اتفاق خیلی جذاب بود چون معتقدم در طراحی گرافیک مهمتر از اینکه هنرجو همیشه جواب آماده را از مدرس بگیرد، این است که یاد بگیرد جستوجو و آزمون و خطا کند و خودش به راهحل برسد.
این روحیه حل مسئله میتواند یکی از نشانههای استعداد و علاقه واقعی یک نوجوان به این حوزه باشد.
وی در ادامه بیان خاطرات روزهای تدریس در این دوره آموزشی اظهار کرد: یکی دیگر از تصاویر خوب این دوره برای من کمک کردن بچهها به یکدیگر بود. گاهی کسی چیزی را زودتر یاد میگرفت و بدون اینکه از او خواسته شود به دوستش کمک میکرد. دیدن اینکه در کنار رقابت و یادگیری فردی چنین روحیه همکاریای بین نوجوانان شکل گرفته بود برای من از بخشهای شیرین و بهیادماندنی این دوره بود.
آشتیانی در پایان سخنان خود با تاکید بر مسئله تداوم آموزش گفت: استعداد با یک دوره آموزشی کشف میشود اما با تمرین و آموزش مستمر رشد میکند. پیشنهاد من این است که ارتباط با نوجوانان مستعد دوره حفظ شود. آثار و پیشرفت آنها در بازههای زمانی مشخص مورد ارزیابی قرار گیرد و برای افرادی که علاقه و پشتکار بیشتری نشان میدهند دورههای تکمیلی و پروژههای واقعی تعریف شود.
وی افزود: اگر این مسیر ادامه پیدا کند خروجی چنین دورهای صرفاً، برگزاری چند جلسه آموزشی نخواهد بود. بلکه میتواند به شکلگیری نسلی از نوجوانان خلاق، توانمند و اهل مطالعه منجر شود که قادرند آموختههای خود را در قالب آثار فرهنگی و رسانهای به دیگران نیز منتقل کنند.
