به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان مرکزی، بسیاری از کتابخانههای عمومی استان مرکزی به نام شاعران، نویسندگان، اندیشمندان و مفاخر فرهنگی نامگذاری شدهاند؛ نامهایی که هر یک روایتگر بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی این سرزمین هستند. در مجموعه «روایت یک نام» تلاش میکنیم اعضا و مخاطبان کتابخانهها را با زندگی، آثار و خدمات شخصیتهایی که نامشان بر سردر کتابخانهها نقش بسته است، بیشتر آشنا کنیم.
در ادامه مجموعه خبری «روایت یک نام»، این بار به سراغ یکی از چهرههای برجسته تاریخ و ادب ایران میرویم؛ عباس اقبال آشتیانی، مورخ، ادیب، پژوهشگر و مصحح نامدار متون کهن که نام او بر کتابخانه عمومی عباس اقبال آشتیانی در شهر آشتیان نقش بسته است؛ نامی که یادآور سالها تلاش علمی برای شناخت، ثبت و حفظ تاریخ و میراث مکتوب ایران است.
عباس اقبال آشتیانی در سال ۱۲۷۵ هجری شمسی در شهر آشتیان دیده به جهان گشود. او دوران کودکی خود را در خانوادهای با امکانات مالی محدود سپری کرد، اما علاقه فراوان به دانش و پشتکار مثالزدنی، مسیر زندگی او را به سوی تحصیل و فعالیت علمی هدایت کرد. اقبال برای ادامه تحصیل به تهران رفت و پس از پایان تحصیلات، فعالیت خود را در عرصه آموزش آغاز کرد و بعدها به عنوان استاد تاریخ و ادبیات فارسی به تدریس و پژوهش پرداخت.
اشتیاق او به آموختن و گسترش دانش سبب شد برای تکمیل مطالعات خود راهی فرانسه شود و در دانشگاه سوربن به پژوهش بپردازد. پس از بازگشت به ایران نیز فعالیتهای علمی خود را ادامه داد و سالها در دانشگاه تهران و دیگر مراکز علمی به تدریس، تحقیق و تربیت دانشجویان پرداخت.
یکی از مهمترین ویژگیهای عباس اقبال آشتیانی، توجه جدی او به روش علمی در پژوهش تاریخی بود. او بر استفاده از اسناد معتبر، نسخههای خطی و بررسی دقیق و انتقادی منابع تأکید داشت و تلاش میکرد در آثار خود از روایتهای غیرمستند و مطالب فاقد پشتوانه علمی پرهیز کند. دقت، نظم، امانتداری در نقل مطالب و علاقه عمیق به تاریخ و فرهنگ ایران، از ویژگیهایی بود که جایگاه او را در میان پژوهشگران معاصر ممتاز کرد.
فعالیت علمی اقبال تنها به تألیف آثار تاریخی محدود نمیشد. او در زمینه تصحیح و احیای متون کهن فارسی نیز تلاشهای ارزشمندی انجام داد. از جمله آثار تألیفی او میتوان به «تاریخ مغول»، «تاریخ ایران بعد از اسلام»، «تاریخ مفصل ایران»، «وزارت در عهد سلاطین بزرگ سلجوقی» و «خاندان نوبختی» اشاره کرد. همچنین تصحیح آثاری همچون «حدایق السحر»، «بیانالادیان»، «تجارب السلف» و «تاریخ طبرستان» از جمله خدمات او به میراث مکتوب ایران به شمار میرود.
عباس اقبال در کنار پژوهش و تألیف، در عرصه انتشار و گسترش مطالعات علمی نیز فعال بود. انتشار مجله «یادگار» از اقدامات مهم او به شمار میآید؛ نشریهای علمی و فرهنگی که مقالاتی در حوزه تاریخ، ادبیات، نسخهشناسی و فرهنگ ایران را منتشر میکرد و به محلی برای ارائه دیدگاهها و پژوهشهای شماری از دانشمندان و پژوهشگران آن روزگار تبدیل شد.
او در طول فعالیت علمی خود با چهرههای برجستهای همچون محمد قزوینی، ملکالشعرای بهار، سعید نفیسی و بدیعالزمان فروزانفر همکاری و ارتباط علمی داشت و در مجامع علمی و فرهنگی نیز حضوری اثرگذار داشت.
عباس اقبال آشتیانی سرانجام در سال ۱۳۳۴ هجری شمسی، هنگام اقامت در شهر رم ایتالیا، درگذشت و پیکرش پس از انتقال به ایران در شهر ری به خاک سپرده شد؛ اما آثار و روش علمی او همچنان در پژوهشهای تاریخی و ادبی مورد توجه است.
امروز، کتابخانه عمومی عباس اقبال آشتیانی در آشتیان، تنها یک مرکز برای دسترسی به کتاب و دانش نیست؛ نام این کتابخانه فرصتی است برای بازشناسی یکی از فرزندان دانشمند آشتیان و آشنایی نسل امروز با شخصیتی که بخش مهمی از زندگی خود را صرف شناخت تاریخ، ادبیات و میراث مکتوب ایران کرد.
نام عباس اقبال آشتیانی بر این کتابخانه، پیوندی میان کتاب، پژوهش و هویت فرهنگی آشتیان ایجاد کرده است؛ پیوندی که میتواند اعضای کتابخانه، بهویژه نسل جوان، را با زندگی و آثار یکی از چهرههای ماندگار فرهنگ و تاریخ ایران بیشتر آشنا کند.
