به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی خراسان رضوی، روزنامه ایران در تاریخ ۱ مردادماه ۱۴۰۵ در مصاحبه با زینب ابویسانی از حال و هوای این روزهای کتابخانه عمومی شهدای ابویسان در شهرستان جغتای گفت.
متن این مصاحبه در ادامه آمده است:
کتاب و داستان در کتابخانه روستای ابویسان، جرقهای برای بیداری است. اینجا کودکان و نوجوانان از دنیای قصهها به دنیای واقعیتهای اجتماعی میروند؛ از نوشتن نامه به ناشران تا راهاندازی پویش برای احیای کوچکترین ارگ خشتی جهان.
زینب ابویسانی، مسئول این کتابخانه، با گذشت ۱۸ سال از فعالیتش، ثابت کرده است که با حذف سختگیریهای معمول و ایجاد فضای صمیمی، میتوان کتاب را به بخشی از زندگی روزمره و دغدغههای اصلی بچهها تبدیل کرد.
زینب ابویسانی، از سال ۱۳۸۶ مسئول کتابخانه «شهدای ابویسان» در روستای ابویسان جغتای خراسانرضوی است؛ کتابخانهای که به گفته او از سال ۱۳۵۷ فعالیت فرهنگی خود را آغاز کرده و امروز با بیش از چهار دهه سابقه، به یکی از کتابخانههای روستایی فعال کشور تبدیل شده است.
به گفته او، کتابخانه شهدای ابویسان در سالهای گذشته تلاش کرده تا کتاب و کتابخوانی را به بخشی از زندگی روزمره مردم روستا تبدیل کند. ابویسانی با اشاره به ویژگیهای این روستا میگوید: روستای ابویسان با حدود ۲۰۰ خانوار و ۷۰۰ نفر جمعیت، یکی از روستاهای فرهنگی و اثرگذار در حوزه کتابخوانی است. این روستا در سال ۱۳۹۳ به عنوان یکی از روستاهای دوستدار کتاب معرفی شد و کتابخانه شهدای ابویسان هم در سال ۱۴۰۰ عنوان کتابخانه برتر استان را به دست آورد.
حضور موفق این کتابخانه در جشنوارههای ملی مثل روستاهای دوستدار کتاب، جام باشگاههای کتابخوانی کودکان و نوجوانان کشور و جایزه کتاب مهر، نشاندهنده تداوم و اثرگذاری فعالیتهای این کتابخانه در ترویج فرهنگ مطالعه است.
مسئول کتابخانه شهدای ابویسان درباره روند شکلگیری و گسترش فعالیتهای کتابخانه توضیح میدهد: این مجموعه در سالهای ابتدایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با تلاش جوانان روستا و همکاری جهاد سازندگی وقت راهاندازی شد و در طول چهار دهه گذشته فراز و نشیبهای زیادی را پشت سر گذاشت. نقطه عطف فعالیتهای کتابخانه از سال ۱۳۸۶ رقم خورد؛ زمانی که با همت دوباره جوانان روستا، منابع کتابخانه غنیتر شد، برنامههای فرهنگی توسعه یافت و فعالیتهای آن فراتر از فضای روستا شناخته شد.
او با بیان اینکه این مجموعه امروز فقط محلی برای امانت کتاب نیست و به پاتوقی فرهنگی و اجتماعی برای کودکان، نوجوانان و خانوادههای روستا تبدیل شده است، گفت: در کنار خدمات امانت کتاب، برنامههای متنوعی مانند قصهگویی، بلندخوانی، نشستهای کتابخوانی، کارگاههای خلاقیت، مسابقات کتابخوانی، برنامههای مناسبتی، کلاسهای آموزشی و فعالیتهای هنری و فرهنگی در این کتابخانه برگزار میشود.
ابویسانی با تأکید بر اینکه هدف اصلی این است که کودکان و نوجوانان روستا، کتابخانه را فقط مکانی برای گرفتن کتاب نبینند و آن را خانهای برای یادگیری، خیالپردازی، گفتوگو و تجربههای تازه بدانند، درباره اعضای کتابخانه اظهار کرد: این مجموعه در حال حاضر اعضای فعال زیادی از روستای ابویسان و حتی روستاهای همجوار دارد و کودکان و نوجوانان از پرشورترین مخاطبان آن هستند.
به گفته او، تجربه نشان داده است که کتابهای داستانی بیشترین استقبال را در میان کودکان روستا دارند؛ بویژه داستانهای تخیلی، ماجراهای کودکانه و کتابهایی که شخصیتهای جذاب دارند و کودک میتواند با آنها همذاتپنداری کند.
وی گفت: قصههای بومی و داستانهایی که با فضای زندگی روستا، طبیعت و تجربههای نزدیک کودکان ارتباط دارند هم جایگاه ویژهای میان مخاطبان کودک پیدا کردهاند، زیرا بچهها با این آثار احساس نزدیکی بیشتری میکنند.
ابویسانی با بیان اینکه هر کتاب میتواند دریچهای تازه به دنیای کودکان باز کند؛ دریچهای که از طریق آن تخیل، خلاقیت، همدلی و نگاه عمیقتر به زندگی در وجود آنها رشد میکند، افزود: نزدیک شدن بچهها به کتاب، حاصل مجموعهای از عوامل است و فقط در اختیار داشتن کتاب نمیتواند آنها را به مطالعه علاقهمند کند. آنچه اهمیت دارد ایجاد فضایی است که کودک در آن احساس راحتی، امنیت و علاقه کند.
وی توضیح داد: در کتابخانه شهدای ابویسان تلاش شده است از سختگیریهای معمول فاصله گرفته شود تا کودکان با آرامش و صمیمیت وارد کتابخانه شوند و این فضا را متعلق به خودشان بدانند. چون وقتی کودک کتابخانه را محیطی دوستداشتنی و صمیمی ببیند، ارتباطش با کتاب عمیقتر شکل میگیرد.
مسئول کتابخانه شهدای ابویسان با اشاره به روحیه تنوعطلب کودکان و نوجوانان میگوید: این گروه سنی همواره دوست دارند تجربههای تازهای داشته باشند و به همین دلیل سعی شده است منابع ویژه آنان بهروز و متنوع باشد تا هر کودک بتواند کتابی متناسب با سلیقه و علاقه خود پیدا کند.
او همچنین درباره برنامههای فرهنگی کتابخانه اظهار کرد: قصهگویی و بلندخوانی زمانی برای بچهها جذابتر میشود که فقط به خواندن متن محدود نباشد. این برنامهها در کتابخانه ابویسان همراه با بازی، گفتوگو و فعالیتهای خلاقانه برگزار میشود تا کودکان کتاب را با حسی خوشایند و خاطرهای شیرین تجربه کنند. همین ترکیب فضای صمیمی، منابع مناسب و برنامههای جذاب است که کودکان را بیش از پیش به کتاب و کتابخوانی نزدیک میکند.
ابویسانی توضیح میدهد: قصه و داستان برای کودکان روستا فقط یک سرگرمی ساده نیست و گاهی قصه و داستان میتواند مسیر نگاه و رفتار آنها را تغییر دهد. در کتابخانه ما این اثر بهخوبی در رفتار بچهها دیده میشود؛ قصهها به آنها کمک میکنند خیالپردازی بیشتری داشته باشند، خود را جای شخصیتهای داستان بگذارند و احساسات دیگران را بهتر درک کنند.
او یکی از زیباترین دستاوردهای فعالیت کتابخانه را این میداند که بچهها فقط مخاطب این فضا نیستند، بلکه خود را بخشی از آن میدانند. به گفته او، کودکان و نوجوانان در برنامهها و فعالیتهای کتابخانه با علاقه بخشی از مسئولیتها را میپذیرند، به یکدیگر کمک میکنند و یاد گرفتهاند در کنار هم کار کنند.
مسئول کتابخانه شهدای ابویسان میگوید: تعامل و همکاری میان بچهها در سالهای اخیر بیشتر شده و آنها در کارهای گروهی، مشارکت فعالتری از خود نشان میدهند. کتاب و قصه در این کتابخانه فقط به خواندن چند صفحه محدود نمیشود، این فعالیتها بهانهای برای شکلگیری دوستیها، تقویت مسئولیتپذیری و پرورش کودکانی است که یاد میگیرند در کنار هم رشد کنند.
ابویسانی با اشاره به نقش داستان در شکلگیری شخصیت کودکان و نوجوانان میگوید: همانطور که میگویند؛ خواندن هر کتاب، تجربه یک زندگی است، کتابهای داستانی به بچهها فرصت میدهند زندگیهای متفاوت را تجربه کنند، وارد دنیای شخصیتها شوند، احساسات آنها را بفهمند و با موقعیتهای گوناگون همذاتپنداری کنند. تفاوت کتاب داستان با کتابهای آموزشی در این است که داستان فقط اطلاعات نمیدهد، بلکه احساس، تخیل و تجربه را هم به کودک منتقل میکند.
وی گفت: در کتابخانه شهدای ابویسان این تغییر را بهروشنی در بچهها میتوان دید؛ بهطوریکه وقتی با یک داستان خوب ارتباط میگیرند، نگاهشان عمیقتر میشود، بهتر صحبت میکنند، ایدههای بیشتری به ذهنشان میرسد و قدرت خیالپردازیشان رشد میکند. حتی بسیاری از کودکان و نوجوانان خودشان دست به قلم شدهاند؛ داستان مینویسند، برای نویسندگان نامه میفرستند، با جرأت نظر و نقدشان را بیان میکنند و پیشنهاد میدهند.
ابویسانی با اشاره به اثر کتابخوانی بر شیوه مواجهه نوجوانان با مسائل و مشکلات میگوید: مطالعه به آنها یاد داده است چگونه نسبت به محیط اطرافشان حساستر باشند و برای مسائل پیرامونشان واکنش نشان دهند. مثل تجربهای که سال گذشته گروهی از نوجوانان روستا برای کوچکترین ارگ خشتی جهان که در این روستا قرار دارد، با الهام از یک کتاب، پویشی راه انداختند؛ پویشی که در نهایت باعث شد مسئولان شهرستان برای بازدید از این اثر تاریخی به روستا بیایند. ابویسانی میگوید: بارها پیش آمده که یک کودک فقط به دلیل یک قصه یا یک کتاب، عضو ثابت کتابخانه شده است.
او در بیان یکی از خاطرههای ماندگار این کتابخانه به اجرای طرح «قاصدک» که اخیراً از سوی نهاد کتابخانههای عمومی کشور برگزار شد، اشاره کرد و ادامه داد: در این طرح تلاش شد کتابهایی انتخاب شود که بتوانیم بچههایی را که ارتباط کمتری با کتاب داشتند، به کتابخانه جذب کنیم. به گفته ابویسانی، به همین دلیل در انتخاب منابع، توجه ویژهای به علایق کودکان و نوجوانان شد و کتابهای فوتبالی، بویژه زندگینامه بازیکنان فوتبال، در اختیار بچهها قرار گرفت؛ کتابهایی که بویژه برای بسیاری از پسرها جذابیت زیادی داشت.
وی توضیح داد: با رسیدن این کتابها به کتابخانه ما، اتفاق جالبی افتاد؛ استقبال بچهها به حدی بود که برای امانت گرفتن کتابها صف کشیدند. میزان استقبال آنقدر زیاد بود که این کتابها تا حدود یک ماه در نوبت رزرو بودند و همین موضوع باعث شد بسیاری از کودکانی که در ابتدا فقط به دلیل علاقه به فوتبال وارد کتابخانه شده بودند، عضو شوند و بعد به جمع اعضای فعال کتابخانه بپیوندند. این تجربه بهخوبی نشان داد که گاهی فقط یک قصه یا یک کتاب مناسب میتواند همان جرقهای باشد که کودک را با دنیای بزرگ کتاب و کتابخوانی پیوند میزند.