به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، در راستای معرفی کتابهایی که رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای آنها را پیشنهاد داده و معرفی کرده بودند، در پرونده ویژه «به پیشنهاد آقا» این آثار معرفی خواهند شد که مروری بر کتاب «آن مرد با باران میآید.» به قلم وجیهه سامانی، هفدهمین گام در این پرونده است.
شناسنامه کتاب
نام اثر: آن مرد با باران میآید
نویسنده: وجیهه سامانی
ناشر: کتابستان معرفت، ۱۳۹۵
موضوع: انقلاب اسلامی ایران، ۱۳۵۷ – داستان – نوجوانان
ژانر: ادبیات پایداری / دفاع مقدس – رمان نوجوان
زمان تقریبی مطالعه: ۷ ساعت
مقدمه
کتاب «آن مرد با باران میآید» به حوادث چهار ماه پایانی انقلاب در سال ۵۷ میپردازد؛ روایتْ از مهر ۱۳۵۷ آغاز میشود و تا ۲۶ دیماه، روز خروج شاه از کشور، ادامه مییابد. این اثر، برگزیده سومین جشنواره داستان انقلاب حوزه هنری در بخش نوجوان است.
یادداشت (تقریظ) رهبر شهیدمان، آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای، بر این کتاب، که در مرداد ۱۳۹۸ نگاشته و در دهه فجر همان سال منتشر شد، نشاندهنده اهمیت راهبردی این دست آثار در بازنمایی تاریخ نهضت اسلامی ملت ایران برای نسل نوجوان است. سامانی در این اثر کوشیده است درهمآمیختگی ترس و دلهره را با شجاعت، در سیر دگرگونی قهرمان داستان، بهخوبی نشان دهد.
بسمه تعالی
بسیار خوب و هنرمندانه و پرجاذبه نوشته شده است. تصویری که از ماههای آخر مبارزات نشان میدهد، درست و روشن و واقعی است. به گمان من همۀ جوانها و نوجوانهای امروز به خواندن این کتاب و امثال آن نیاز دارند. از نویسندۀ کتاب باید تقدیر و تشکر شود؛ انشاءالله.
خلاصه محتوایی
پیرنگ داستان بر ایدهای ساده اما پرجاذبه استوار است: قهرمان داستان، نوجوانی به نام «بهزاد»، پسری از جنس آدمهای معمولی دوروبر ماست؛ نوجوانی کمسنوسال، منزوی و کمجرئت که سرگرم گذراندن روزهای عادی نوجوانی است و اصراری هم به شجاعت و قهرمانی ندارد. اما بر اثر حسادت و رقابت با دوستانش، بیاختیار قدم در راهی میگذارد که شخصیتش را بهتدریج و بهشکلی طبیعی دگرگون میکند، و فرازوفرودها و اتفاقهای تلخوشیرین، او را به یک قهرمان بدل میسازند. بهزاد بهسبب سن و تجربه اندکش از بسیاری چیزها سر درنمیآورد؛ او گاه از طریق همکلاسیهایش، سعید و یونس، و گاه از راه اعضای خانواده، بهروز و بهناز، رفتار و اندیشه انقلابی را میآموزد، بر شناختش میافزاید و سرانجام به صف مبارزان میپیوندد.
تحلیل ساختاری و فرمی
سامانی با پرداختن به موضوع مهم تاریخ نهضت اسلامی ملت ایران، روایت یک خانواده متوسط انقلابی را پیش میبرد؛ موضوعی که دشمنان سالهاست میکوشند یا آن دوران سلحشوری را بهکلی از ذهن نسل جدید دور نگه دارند یا تصویری مخدوش و تحریفشده از آن ترسیم کنند.
مستندنگاری: نویسنده با تکیه بر واقعیت رویدادها و پرهیز از تخیل و انتزاع، روایتی باورپذیر و نزدیک به واقعیت ساخته است.
زبان، لحن و ریتم: نثر کتاب روان، منسجم و پرهیجان است. سامانی با درک درست از روانشناسی مخاطب نوجوان، و با کمک توصیفهای دقیق، گفتوگوهای طبیعی و جزئیات ملموس، و با پرهیز از مغلقگویی و درازنویسی بیفایده، فضای روایت را برای مخاطب واقعی و باورپذیر کرده است.
مقایسه همرده
این اثر را میتوان در کنار آثاری چون «روایتی ساده از ماجرایی پیچیده» (ابراهیم حسنبیگی)، «باغ خرمالو» و «خواب پلنگ» (هر دو از هادی حکیمیان) قرار داد؛ مجموعهای از آثار حوزه ادبیات پایداری نوجوان که هرکدام با نگاهی هنرمندانه به روایت روزهای انقلاب و دفاع پرداختهاند. «آن مرد با باران میآید» در این میان با تمرکز بر روزهای پایانی انقلاب و نقش نوجوان، جایگاهی متمایز دارد.
کاربرد در ترویج خواندن و توسعه سواد رسانهای
این کتاب در دو سطح برای کتابخانهها و مروجان خواندن کارآمد است.
در ترویج خواندن، نقطه قوت اثر این است که تاریخ را از زبان نوجوانی معمولی روایت میکند. مخاطب امروز خود را در «بهزاد» بازمییابد و همین همذاتپنداری، انگیزه خواندن را بالا میبرد. بهجای معرفی کلی، بر این نکته تأکید کنید که کتاب به کدام پرسش نوجوان امروز پاسخ میدهد: اینکه یک آدم عادی چگونه و چرا در یک رویداد تاریخی نقش میپذیرد. مناسبترین بستر برای معرفی این اثر، حلقههای مطالعاتی نوجوانان علاقهمند به تاریخ معاصر و نشستهای کتابخوانی عمومی است.
در سواد رسانهای، ارزش اصلی کتاب در مقایسهپذیری روایت آن است. این اثر تصویری از روزهای پایانی انقلاب ارائه میدهد که با روایتهای پراکنده و گاه متعارض رسانهها از همان دوران تفاوت دارد. در نشستهای کتابخوان میتوانید از خواننده بخواهید بپرسد: این روایت بر چه منبعی استوار است؟ کدام بخش از تاریخ در رسانهها برجسته یا حذف میشود؟ و چرا یک رویداد واحد در روایتهای گوناگون اینقدر متفاوت بازنمایی میشود؟ همین پرسشها، خواندن ساده را به تمرین تشخیص روایت معتبر از روایت تحریفشده بدل میکند.
پیشنهاد اجرایی: برگزاری نشست کتابخوان با عنوان «انقلاب از نگاه یک نوجوان»، همراه با خوانش بخشهایی از کتاب و گفتوگو دربارۀ تفاوت روایت داستانی مستند با روایتهای رسانهای از همان دوران.
جمعبندی
سامانی در «آن مرد با باران میآید»، با تعهد به آرمانهای انقلاب اسلامی، به نقشآفرینی طبقه متوسط جامعه توجه کرده و این تحریف رایج را که پیروزی انقلاب را به طبقات خاص روشنفکر، گروههای مسلح اندک، یا وابستگی به قدرتهای بیگانه نسبت میدهد، به چالش کشیده است. کتاب بر اهمیت عنصر مردمی در پیروزی و پایداری نظام تأکید میکند و در نهایت، دعوتی است از نوجوان ایرانی برای ایستادگی در برابر ظلم.
توضیح: متن تقریظ رهبر شهیدمان را در این نشانی بجویید: