به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی استان مرکزی، بسیاری از کتابخانههای عمومی استان مرکزی به نام شاعران، نویسندگان، اندیشمندان و مفاخر فرهنگی نامگذاری شدهاند؛ نامهایی که هر یک روایتگر بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی این سرزمین هستند. در مجموعه «روایت یک نام» تلاش میکنیم اعضا و مخاطبان کتابخانهها را با زندگی، آثار و خدمات شخصیتهایی که نامشان بر سردر کتابخانهها نقش بسته است، بیشتر آشنا کنیم.
در نخستین شماره این مجموعه، به معرفی استاد ابراهیم دهگان؛ پژوهشگر، تاریخنگار و نویسنده نامدار استان مرکزی میپردازیم؛ شخصیتی که کتابخانه عمومی «ابراهیم دهگان» در شهر اراک به نام او مزین شده است.
ابراهیم دهگان در سال ۱۲۶۸ هجری شمسی در روستای مرزیجران، در چهار کیلومتری شهر اراک، دیده به جهان گشود. او خواندن و نوشتن را در مکتبخانه روستا آموخت و پس از سالهایی فعالیت در زادگاه خود، به تحصیل علوم قدیمه در حوزه علمیه آقاضیاءالدین اراک پرداخت. در این دوران از محضر استادانی چون آیتالله عبدالکریم حائری یزدی و آقاضیاءالدین عراقی بهره برد.
او پس از دوازده سال تحصیل علوم دینی، مسیر فعالیت خود را در عرصه فرهنگ و آموزش ادامه داد و از سال ۱۳۰۷ هجری شمسی به استخدام اداره فرهنگ اراک درآمد. وی نزدیک به سه دهه به تدریس، بهویژه در حوزه تاریخ و جغرافیا، پرداخت و از معلمان برجسته آن دوران به شمار میرفت.
آنچه بیش از هر چیز استاد دهگان را متمایز میکرد، روحیه پژوهشگری و مطالعات گسترده شخصی او بود. او بدون آنکه آموزش رسمی در رشتههایی همچون تاریخ، جغرافیا، ادبیات فارسی، ادبیات عرب و لغتشناسی دیده باشد، با سالها مطالعه و تحقیق به یکی از پژوهشگران برجسته این حوزهها تبدیل شد و بیش از ۲۰ اثر ارزشمند تاریخی و ادبی از خود به یادگار گذاشت.
از مهمترین آثار او میتوان به مجموعه دو جلدی «تاریخ اراک»، «تاریخ صفویان»، «تاریخ الدخانیه»، «سازمان فرهنگ اراک و شرح حال ده تن از مردان نامی اراک» و «نور مبین» اشاره کرد؛ آثاری که همچنان از منابع ارزشمند پژوهشی درباره تاریخ و فرهنگ منطقه به شمار میروند.
ابراهیم دهگان همچنین با شماری از برجستهترین ادیبان و پژوهشگران ایران، از جمله عبدالعظیم قریب، اقبال آشتیانی، محیط طباطبایی، محمد خزایلی و ایرج افشار، ارتباط علمی و فرهنگی داشت و همواره دانش و تجربه خود را بیدریغ در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار میداد.
این پژوهشگر نامدار، سرانجام در ۲۵ مرداد ۱۳۶۳، پس از ۹۵ سال زندگی سرشار از تلاش علمی و فرهنگی، در اراک چشم از جهان فروبست. پس از درگذشت وی، کتابخانه شخصی او شامل حدود دو هزار و ۵۰۰ جلد کتاب چاپی و نسخههای خطی نفیس به اداره کل کتابخانههای عمومی استان مرکزی اهدا شد؛ گنجینهای ارزشمند که نشاندهنده یک عمر پژوهش و دلبستگی او به فرهنگ و دانش است.
امروز کتابخانه عمومی استاد ابراهیم دهگان در اراک، علاوه بر ارائه خدمات کتابخانهای، یادآور نام و میراث یکی از اثرگذارترین پژوهشگران و مورخان استان مرکزی است؛ شخصیتی که عمر خود را وقف آموزش، پژوهش و ثبت تاریخ و فرهنگ این سرزمین کرد.
