یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ - ۱۰:۲۴

تجربه کتابداری در جنگ/ خراسان شمالی؛

کتابخانه در روزهای جنگ، به مثابه خانه‌ای برای آگاه‌شدن و نترسیدن

کتابداری در جنگ خراسان شمالی

اینکه مردم بدانند کتابخانه فقط یک قرائت‌خانه ساکت نیست، بلکه یک پایگاه فرهنگی و اجتماعی زنده است که در سختی‌ها کنار مردم می‌ماند، یکی از اهدافی است که کتابدار کتابخانه شهید بهشتی شهر آشخانه در ایام جنگ‌های تحمیلی برای آن می‌کوشد.

به گزارش اداره‌کل روابط‌عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، جنگ، واژه تلخ و سیاهی است که با شیرینی و روشنی کتاب و کتابخوانی در تضاد است و این یعنی آبی که آتش این روزهای ما را خاموش می‌کند، حفظ فرهنگ کتاب خواهد بود که با بازماندن کتابخانه و تداوم کتابخوانی میسر می‌شود و هر دو به همت کتابدار جامه عمل می‌پوشد. ایرانِ عزیزِ ما، در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ درگیر دو مقطع جنگ تحمیلی از سوی دشمن آمریکایی_صهیونیستی شد که در پی آن، به بسیاری از شهرها حمله شد و روح و روان هموطنان تحت تاثیر فشار ناشی از شدت این بحران قرار گرفت که در نتیجه، کتاب و کتابخانه بدل به پناهگاه امن آنها شد. اکنون به سراغ کتابداران فعال و موثر در استان‌های مختلف کشور رفتیم که هر یک ترکیب تجربه، تخصص و خلاقیت را همراه کار خود کرده‌اند تا از تجربه مدیریت جامعه اعضای کتابخانه خود در دو جنگ دوازده روزه و رمضان برای ما بگویند تا آن‌ها را به‌عنوان افتخاری دیگر برای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ثبت و ضبط کنیم؛ با این امید که دیگر هیچگاه شاهد چنین تجربه‌ای در این شکل و ابعاد نباشیم.

زکیه آذرمهر، یکی از کتابداران پرتلاش استان خراسان شمالی است که از سال ۱۳۹۲ در نهاد شروع به کار کرده و طی ۱۰ سالی که کتابداری کتابخانه شهید بهشتی شهر آشخانه از توابع شهرستان سملقان را برعهده گرفته است، سطح فعالیت این مجموعه را ارتقاء داده و بارها به‌عنوان کتابدار برتر استان شناخته شده است. از او درباره تجربه مدیریت فضای کتابخانه در ایام جنگ پرسیدیم و از ابتکاراتش شنیدیم.

وی درباره فعالیت‌های کتابخانه در ایام جنگ دوازده روزه با بیان اینکه کتابخانه مراجعه کمتری داشت، گفت: چون در آن ایام مشکل اصلی ما بحث نبود اینترنت بود، برای همین بیشتر فعالیت ما به‌صورت رو در رو در میدان اتفاق می‌افتاد. ضمن صحبت با اعضای بزرگسال، به آن‌ها کتاب معرفی می‌کردیم و فعالیت‌های فرهنگی هم برای قشر کودک و نوجوان برگزار می‌کردیم. ‌ در مساجد هم برای بچه‌ها مسابقه نقاشی با موضوع ایستاده برای ایران می‌گذاشتیم و بخشنامه‌هایی که از سمت هلال احمر برای مدیریت بحران جنگ ارسال می‌شد را اجرا می‌کردیم.

کتابخانه در روزهای جنگ، به مثابه خانه‌ای برای آگاه‌شدن و نترسیدن

آذرمهر ادامه داد: کلاس‌های آموزشی هم درباره نحوه ارتباط‌گیری و مدیریت بحران با کودکان را برای خانم‌ها و مادران برگزار کردیم و قشر نوجوان هم، بیشتر پادکست‌ها و قصه‌های کودکانه و مادرانه‌ای که خوانش می‌کردند را برای ما می‌فرستادند و ما در فضای مجازی کتابخانه منتشر می‌کردیم.  

این کتابدار فعالیت میدانی در مساجد را در صدر برنامه های کتابخانه شهید بهشتی آشخانه در این ایام دانست و افزود: در جنگ رمضان هم به صورت میدانی در مساجد و پایگاه‌های بسیجی که در محلات واقع شده بودند، با حضور اقشار مختلف مردم برنامه‌های متنوع برگزار کردیم. کودکان از صدای انفجار خیلی ترسیده‌اند. ما سعی می‌کنیم تا با قصه‌هایی درباره پیروزی خوبی بر بدی، دفاع از خانه حالشان را بهتر کنیم. ایستگاه نقاشی و کاردستی خانه‌سازی و بازی‌های دسته‌جمعی با موضوع امداد و نجات هم راه انداختیم تا ذهنشان از اخبار جنگ دور شود و دوباره احساس امنیت کنند. برای نوجوانان هم که در فضای مجازی مدام با شایعات بمباران می‌شوند، یک میز حقیقت‌یاب گذاشتیم و با کتاب‌های تاریخی جواب سوالاتشان را می‌دهیم. همچنین یک پویش راه انداختیم تا احساساتشان را درباره وقایع اخیر و رهبری جدید انقلاب، بنویسند یا پادکست کنند.

کتابخانه در روزهای جنگ، به مثابه خانه‌ای برای آگاه‌شدن و نترسیدن

آذرمهر در ادامه برنامه‌های جنگ رمضان یادآور شد: برای بزرگترها نشست‌های صبر و پیروزی داریم تا درباره آیات مقاومت و امید صحبت کنیم. همچنین کتاب‌ها و بروشورهای روانشناسی برای مدیریت استرس و نحوه برخورد با ترس بچه‌ها در خانه را به آن‌ها معرفی می‌کنیم. یک نمایشگاه عکس و خاطره هم از ایستادگی مردم ایران در طول تاریخ برپا کردیم. برای خانواده‌هایی هم که به خاطر شرایط امنیتی کمتر از خانه خارج می‌شوند، من و همکارانم و داوطلبان نوجوان، بسته‌های کتاب امید و دعا را با کوله‌پشتی درب منزلشان می‌بریم تا بدانند کتابخانه در کنارشان است.

وی در پایان تاکید کرد: هدف ما این است که ثابت کنیم کتابخانه فقط یک قرائت‌خانه ساکت نیست، بلکه یک پایگاه فرهنگی و اجتماعی زنده است که در سختی‌ها کنار مردم می‌ماند. معتقدم کتابخانه در این روزهای سخت باید خانه‌ امید مردم باشد. ما می‌خوانیم تا آگاه شویم و آگاه می‌شویم تا نترسیم. در این ایام همه ارگان‌ها و ادارات همکاری می‌کنند و دست در دست هم قرار دادند تا جامعه را آرام کنند. ما هم طبق بخشنامه‌های اجرایی نهاد، هر فعالیت فرهنگی‌ در راستای ترویج کتاب و کتابخوانی را انجام می‌دهیم.