به گزارش روابط عمومی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران، نشست تبادل‌نظر درباره مسائل نوجوانان در حوزه کتابخانه‌های عمومی با حضور هدی رضایی بدر، سرپرست اداره‌کل ترویج کتابخوانی و امور فرهنگی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور؛ محمدصادق اویسی، معاون امور فرهنگی نهاد؛ هوشیار لاریجانی، معاون اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران؛ سیدعلی صدرایی، مدیر مجموعه بردار و ویترین کتاب؛ حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرسول علی‌بابایی، پژوهشگر، جمعی از کارشناسان اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران و حضور برخط حسن سلطانی، مسئول کتابخانه مرحوم امیرحسین فردی در کتابخانه عمومی حضرت فاطمه(س) تهران برگزار شد.

بر اساس این گزارش؛ در ابتدای این نشست اویسی، معاون امور فرهنگی نهاد کتابخانه ها؛ ضمن خوشامدگویی، به معرفی حاضران در نشست پرداخت و گفت: یکی ازمهمترین موضوعاتی که در سطح کتابخانه ها قابل توجه و مهم است و پیگیری می شود، موضوع نوجوانان است.

وی افزود: بخش کودک در همه کتابخانه‌ها و نوجوان در برخی کتابخانه‌ها ایجاد شده است. هدف ما این است که این زیرساخت را به یک نرم‌افزار مجهز کنیم، تا اثرگذاری و اثربخشی آن بیشتر شود و در عین حال بتوانیم در خصوص قشر نوجوانی که با آنها در کتابخانه‌ها در ارتباط هستیم، اثر بخشی بیشتری داشته باشیم.

اویسی در ادامه تاکید کرد: در جلساتی که تاکنون در خصوص این موضوع داشته ایم، تجربیات زیادی در این باره، چه در داخل و چه در خارج از کشور بازگو شده و پیشنهاد شده است که یک جلسه تجربه نوردی یا انتقال تجربه داشته باشیم و از دوستانی که در زمینه قشر نوجوان فعالیت هایی با این موضوع انجام داده اند، دعوت کنیم. این فعالیت ها یا به صورت مستقیم قابلیت اجرا در کتابخانه ها دارد یا به نوعی مرتبط با موضوعاتی است که در زمینه کار ماست و می توانیم از آنها الگو بگیریم.

در ادامه این نشست، حجت الاسلام و المسلمین محمدرسول علی بابایی که طرح هایی در حوزه نوجوان اجرا کرده است، ضمن بیان اهمیت کار در زمینه نوجوانان، در خصوص اجرای طرح خود با عنوان «دوکوهه پیشرفت» گفت: در این طرح حدود ۲۰ هزار دانش آموز نوجوان به مدت سه سال و نیم در رویدادهای مرتبط با این طرح شرکت می کردند، که مراحلی شامل رویداد، هسته سازی و پیگیری های پس از اجرا را دربر می گرفت.

علی بابایی در شرح این طرح افزود: این طرح یک پیش رویداد داشت که شامل مطالعه بیانیه گام دوم، برگزاری رویداد، فرایند دو روزه حضوری و فرایند هسته سازی بود و هسته سازی تا چهل هفته ادامه پیدا می کرد و در پایان اختتامیه و جمع بندی را شامل می شد.

وی در ادامه افزود: کار کتابداران در حوزه نوجوان بسیار متفاوت است، ممکن است کتابداری در حوزه عمومی به شدت در حوزه مشاوره توانمند باشد اما در حوزه نوجوان ناتوان باشد. این مسئله درحوزه کار طلبه ها با نوجوانان نیز مصداق دارد. نکته دیگر این است که رویدادها در برخی کشورها مانند ایتالیا و انگلستان با محوریت کتابخانه هاست. رویداد نوجوانانه را در کتابخانه و با محوریت نوجوان برگزار می کنند تا دانش آموز و نوجوان با کتاب مانوس شود.  

علی بابایی در ادامه گفت: نوجوان حتی برای یادگیری پیداکردن کتاب موردنظرش می تواند بازی کند. بازی و رویداد در ارتباط با نوجوان در کتابخانه ها موجب می شود نوجوان با کتاب انس بگیرد. اقتباس از این الگومی تواند موجب شود، محل رویداد و محوریت رویداد کتابخانه ها باشد. لازم است لاین تخصصی کتابداران نوجوان محور در کتابخانه ها راه اندازی شود.

پس از آن هوشیار لاریجانی، معاون اداره کل کتابخانه های استان تهران؛ با اشاره به اهمیت توجه به حوزه نوجوان گفت: حوزه نوجوان در کتابخانه ها بسیار مهم و مورد توجه است. کتابدار و نقش آگاهی بخشی او در این پروسه بسیار مهم است.

وی افزود: نهاد کتابخانه به عنوان یک نهاد تصمیم‌گیر در حوزه فرهنگی با ضریب نفوذ بعد از مساجد و مدارس در کشور رتبه سوم را دارد، سوال این است: که چه کاری برای قشر نوجوان، نسل z و قشری که حال و هوای فکری آن با کتابداران متفاوت است، باید درحوزه کتابخوانی و ترویج انجام داد. در حوزه تصمیم گیری کتابخانه ها باید در مورد نوجوان، نظیر این جلسات را بیشتر و جدی تر دنبال کنند و از تجربیات به دست آمده استفاده کنند.

معاون اداره کل کتابخانه های استان تهران تاکید کرد: در حوزه تصمیم گیری، تسهیل گری مهم است و این که موانع از میان برداشته شود تا تصمیم گیری آسان تر شود. در حوزه اجرا در کتابخانه ها هم باید در امثال این جلسات کسانی که در صف هستند شرکت کنند. تا آگاهی یابند این طرح  ها و رویدادها با چه هدف و نگاهی دنبال شده اند و اگر این شور و علاقه را دوستانی که در صف مشغول خدمت هستند، ببینند به ایجاد انگیزه در کار آنها در کتابخانه ها کمک می کند.

 سرپرست اداره کل ترویج کتابخوانی و امو فرهنگی نهاد نیز بیان کرد: در این زمینه، نگاه ما نگاه هم افزایی است. اما ساختار، فرهنگ سازمانی و مقدرات نیز باید لحاظ شود. رویکردها و اهداف یکی است و ان شاالله در جلسات بعدی دوستان بیشتری حضور داشته باشند و بتوانیم از تجربیات و دانش آنها استفاده کنیم.

در ادامه نشست، حسن سلطانی، مدیر کتابخانه مشارکتی امیرحسین فردی در شهر مشهد، که به صورت برخط در جلسه حضور داشت؛ ابتدا در خصوص نحوه تاسیس کتابخانه مرحوم امیرحسین فردی گفت: در آغاز در خیابان طبرسی شمالی در شهر مشهد در طبقه سوم مسجدی فعالیت می کردیم و تمایل داشتیم که فعالیتمان بیشتر در دسترس و نزدیک به صحن اصلی مسجد باشد اما امکان آن مقدور نبود.

سلطانی در ادامه سخنانش افزود: سپس مغازه ای کوچک در پشت کوچه مسجد اجاره کردیم  که بعد از نماز بچه ها به آنجا می آمدند. تعدادی کتاب داشتیم که داخل کارتون موز قرار داده بودیم. روزی دختر نوجوانی آمد و درخواست چند کتاب برای بردن به منزل کرد و آن زمان این ایده به ذهنم خطور کرد که این مکان می تواند تبدیل به کتابخانه محلی شود و ایده اولیه کتابخانه آن شکل گرفت. کتاب هایی خریداری کردیم و مردم نیز تعدادی کتاب اهدا کردند و کتابخانه شکل گرفت.

وی گفت: ایجاد کتابخانه های محلی کوچک به هویت محله کمک می کند و احساس هویت و فرهیختگی به واسطه مراجعه به کتابخانه ایجاد می شود.

مسئول کتابخانه مرحوم امیرحسین فردی گفت: مکان فعلی کتابخانه نیز توسط یکی از همسایگان محل وقف شده است. تصور این بود که استقبال از کتابخانه درحاشیه شهر زیاد نخواهد بود اما استقبال بسیار زیاد بود. مخاطب اصلی ما صبح ها مادران و عصر ها نوجوانان هستند. کمترین کتاب ما کتاب های درسی است.

وی گفت: این کتابخانه ده هزار جلد کتاب دارد شش هزار عضو ثبت نامی داریم که عضویت هزار نفر فعال است. به عنوان کتابخانه مشارکتی برتر از نظر امانت کتاب انتخاب شده ایم و روزانه ۵۰-۶۰ نوجوان به کتابخانه مراجعه می کنند و در کنار کتاب بازی هم داریم.

سلطانی در ادامه تاکید کرد: از ابتدا برای نقش آفرینی و سپردن مسئولیت به نوجوان دغدغه وجود داشت، ما در فضای مجازی در کانال کتابخانه، معرفی کتاب داشتیم و تصمیم گرفتیم آن را به بچه ها بسپاریم. به آنها گفته شد از کتابخانه کتاب انتخاب کنند و یک کلیپ موبایلی تولید کنند و اینکه به آنها دستمزد داده می شود. استقبال خوبی از این طرح بعمل آمد و ۴۰۰ کلیپ تولید شد. در این فرایند بچه ها هم کتاب خواندند، هم محصول تولید کردند و ویدئوهای آن ها نیز در کانال کتابخانه و هم مدارس منتشر می شد.

وی افزود: دوطرح در زمینه نوجوان اجرا کردیم؛ یکی، طرح سفیران کتاب بود که کتاب برای گروهی  ۵۰۰ نفره از سفیران نوجوانان در مدارس تهیه می شد و از آنها خواسته می شد پس از خواندن آن را به ۵ نفر دیگر معرفی کنند. که مجموعا ۶۰۰۰  نفر کتاب خواندند.  طرح دیگر، جشنواره کارستان کتابستان بود که آن را برای نوجوانان دختر و پسر برای اوقات فراغت برگزار کردیم.

در ادامه سیدعلی صدرایی، مدیر مجموعه بردار و ویترین کتاب گفت: در ویترین کتاب ماموریت ما توزیع هدفمند کتاب کودک و نوجوان در مدارس بود. سازه ای را در مدارس مستقر می کردیم تیم کارشناسی کتاب ها را ارزیابی می کردند و ماهانه ۶ کتاب در مدارس غیرانتفاعی توزیع می شد و با آنها تعامل می کردیم.

دغدغه اصلی ما در ویترین کتاب این بود که نویسنده را به نوجوان وصل کنیم و در کنار او بگذاریم. که در این موضوع نویسنده می تواند از خواننده های خود بازخورد بگیرد. از دیگر فعالیت های ما برگزاری کلاس کتابخوانی برای والدین و کودکان بود.

صدرایی افزود: مجموعه بردار نیز دو بخش مرتبط با کتاب دارد. مجموعه ای که برگزاری دوره های آموزشی برای مروجان کتاب و کتابخوانی دارد و مهد کتاب که طراحی سیستمی است که محتوای دریافتی بچه ها در مهد کودک کتاب محور است.

پایان این نشست با پرسش و پاسخ کارشناسان و حاضران همراه بود.