سه‌شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸ - ۱۲:۴۱

یادداشت کتابدار بخش نابینایان کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران؛

مسیر موفق نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بهینه سازی خدمات به نابینایان

همایون شاهمرادی

همایون شاهمرادی تلاش­ های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برای بهینه سازی خدمات به نابینایان و کم‌بینایان و در پیش گرفتن رویکرد برابرسازی فرصت­ ها و امکانات در بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی را باعث تحقق عمومی کردن خدمات کتابخانه‌ای به تمام اقشار مختلف جامعه عنوان کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، همایون شاهمرادی کتابدار بخش نابینایان کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران در یادداشتی به مناسبت روز جهانی نابینایان و عصای سفید، ضمن اشاره به دلایل نامگذاری روزی به نام نابینایان، تلاش‌ها و دستاوردهای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در حوزه نابینایان و کم‌بینایان را بررسی کرده است.

مسیر موفق تحقق کتابخانه‌هایی برای عموم اقشار جامعه

استفاده از عصا توسط افراد با آسیب بینایی برای تردد سابقه‌ای چندصد ساله دارد؛ اما کاربرد عصای سفید به معنای نمادین امروزی آن به حدود یک قرن پیش باز می­ گردد. در نخستین سال­ های پس از پایان جنگ جهانی اول عکاسی انگلیسی به نام جیمز بیگز که حرفه و هنرش را مرهون بینایی‌اش بود در حادثه ­ای چشمان خود را از دست داد و از آن پس برای تردد در معابر عمومی از عصایی سفید رنگ استفاده کرد تا مبادا تیرگی رنگ عصا مانع دیده شدنش در تاریکی شود.

چند سال پس از این ماجرا دو پژوهشگر آمریکایی به فکر احصاء حقوق نابینایان در جامعه افتاده و قانونی موسوم به «قانون عصای سفید» را تنظیم و تدوین کردند و پانزدهم اکتبر (مصادف با ۲۳ مهرماه) به نام روز جهانی «عصای سفید» در تقویم سازمان ملل متحد ثبت شد. هدف از نامگذاری این روز بدین عنوان، به رسمیت شمردن حقوق حقه و طبیعی افراد با آسیب بینایی است. ایجاد فرصت­ های برابر و رفع تبعیض علیه این اقلیت بزرگ محور مواد و بندهای قانون مذکور را تشکیل می ­دهد. گرامیداشت این روز فرصتی است تا هرساله جامعه بشری حقوق این افراد را به خود یادآور شود و در راستای احقاق آن تلاش کند.

برخورداری افراد با آسیب بینایی از حقوق اجتماعی و طبیعی خود نه تنها موجبات رشد و بالندگی فردی آنها را فراهم می ­کند، بلکه باعث تبلور استعدادها و پتانسیل جمعی جامعه شده و رشد و توسعه متوازن را در پی خواهد داشت. به بیانی دیگر جامعه ­ای که امکان دسترسی برابر به تمام امکانات و فرصت­ ها را برای همه اقشار خود فراهم می ­کند تمام اعضای خود را در پیمودن مسیر توسعه به خدمت گرفته است.

به چنین باوری محصول سال­ ها تجدیدنظر جامعه بشری در نگرش به هر گونه معلولیت، از جمله نابینایی است. این امر اهمیت نقش نهادهای آموزشی و فرهنگی را در شکوفایی هرچه بیشتر کشور از رهیافت تغییر و اصلاح نگرش دولت و جامعه به مسئله معلولیت و ضرورت دسترس­ پذیری امکانات و فرصت ­ها برای همه، آشکار می ­سازد.

نهاد کتابخانه­ های عمومی کشور به عنوان یکی از اصلی­ ترین متولیان امر فرهنگ و فرهنگ‌سازی در کشور، نقطه ثقل این جریان سازنده را تشکیل می­ دهد. برنامه­ ها، راهبردها و سیاست ­های این نهاد همگی در راستای ارتقای فرهنگ و اندیشه عموم جامعه بوده و هست؛ ولی از آنجایی که فرهنگ‌سازی و مقولاتی از این دست ماهیتاً زمان‌بر هستند، لذا شاید بهتر باشد میزان توفیق این نهاد در دستیابی به این اهداف بلندمدت را به آینده موکول کنیم و در عوض به آن بخشی از تلاش­ های نهاد که امروز به بار نشسته و شاهد ثمرات آن در زندگی افراد با آسیب بینایی هستیم بپردازیم.

اگر به نام نهاد (نهاد کتابخانه ­های عمومی کشور) دقت کنیم، پی خواهیم برد که قید عمومی بودن خدمات از دو منظر معنا می یابد: یکی عمومیت در تنوع موضوعی کتاب‌ها و دیگری عمومیت در جامعه هدف است. اهتمام نهاد کتابخانه های عمومی کشور به شمول خدمات خود به اقشار خاص جامعه از جمله نابینایان و کم‌بینایان مصداق عمومیت خدمات آن به همه جامعه است.

توسعه کمی و کیفی خدمات ویژه نابینایان و کم‌بینایان در سراسر کشور، تجهیز بخش نابینایان در کتابخانه ­ها به فناوری روز، تشکیل کارگروه ویژه نابینایان با استفاده از کتابداران نابینا از جمله تلاش ­های نهاد برای بهینه­ سازی خدمات به نابینایان و کم‌بینایان به شمار می ­آید. برای افراد با آسیب بینایی جای بسی خوشبختی است که رویکرد برابرسازی فرصت­ ها و امکانات در نهادی چنین حساس و بنیادین در پیش گرفته شده است.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.
4 + 7 =