شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۷

مسئول کتابخانه گلسار تهران:

کتابخانه خانه دوم من است

کتابخانه گلسار تهران

مریم افتخاری، مسئول کتابخانه گلسار کتابخانه را خانه دوم خود می داند و  به همین دلیل به نظم و ترتیب و تمیزی محیط کتابخانه اهمیت زیادی می دهد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و به نقل از لیزنا، مریم افتخاری متولد ۱۳۴۳ است و  بیش از ۲۴ سال سابقه خدمت به عنوان کتابدار و مسئول کتابخانه دارد. وی در مورد چگونگی علاقمند شدن خود به شغل کتابداری گفت: در دوره دبیرستان بود که به کتاب بسیار علاقه‌مند شدم. علاوه بر کتاب های درسی با پول خودم کتاب می‌خریدم و عاشق آنها بودم. پس از دریافت مدرک دیپلم دبیرستان و ازدواج، با راهنمایی یکی از آشنایان تصمیم گرفتم وارد کتابخانه‌ها شوم. پس از قبولی در امتحان گزینش و غیره به عنوان کتابدار کتابخانه پارک شهر آغاز به کارکردم و ۱۳ سال در آن کتابخانه مشغول به خدمت بودم. کتابخانه پارک شهر بخش های مختلفی مانند مرجع، نشریات، رایانه (که به تازگی راه اندازی می شد) و غیره داشت. من چند سال به عنوان مسئول بخش رایانه خدمت می‌کردم.

 طبق توضیحات افتخاری پس از کتابخانه پارک شهر او حدود چهار سال در نهاد کتابخانه ها به عنوان کارشناس امور کتابخانه ها کار کرده است و مسئول کتابخانه های مشارکتی و استان ها بوده است.

 او با بیان اینکه از همان ابتدا عاشق کتابخانه‌ها بودم افزود: چند سال پس از حضور در نهاد، با توجه به متولد شدن دخترم و همینطور علاقه خودم به محیط کتابخانه‌ها تصمیم گرفتم باز به این محیط بازگردم و اکنون هفت سال است که به عنوان مسئول کتابخانه گلسار خدمت می کنم. شش ماه نخست فعالیت در این کتابخانه نیز به عنوان کتابدار خدمت می‌کردم.

وی ادامه داد: بچه‌ها را واقعاً دوست دارم. کتابخانه برای من مانند خانه دوم است. عاشق این محیط هستم و چیزی برای آن کم نمی‌گذارم و تا جایی که در توان و کوشش من باشد در خدمت همه اعضای کتابخانه از کودک تا جوان و پیر هستم.

کتابخانه گلسار واقع در منطقه اباذر در اواخر سال ۱۳۸۴ افتتاح شده است و شامل مخزن اصلی، مرجع، بخش کودک، بخش کمک درسی، بخش نشریات و منابع دیداری و شنیداری است. کتابخانه از حدود ۱۵ هزار و ۲۱۴ عنوان کتاب در ۲۱ هزار و  ۸۶۴  نسخه کتاب برخوردار است. بخش مرجع بیش از ۸۴۰ منبع و بخش کمک درسی بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ کتاب دارد.

 این کتابخانه ۱هزار و ۱۷۴ عضو فعال دارد که ۲۶۴ نفر آنها را کودکان تشکیل می دهند. از کودک چند ماهه که مادرش قبل از تولد او به کتابخانه مراجعه می کرده است تا فرد ۸۳ ساله اعضای این کتابخانه هستند.

برگزاری برنامه‌های متنوع فرهنگی در کتابخانه عمومی گلسار

افتخاری در مورد برنامه های اجرا شده در کتابخانه گلسار گفت: در گذشته کلاس هایی مخصوص افراد معتاد و کمک به آنها برای ترک اعتیاد برگزار می‌شد. این کلاس‌ها بیشتر جنبه روان شناسی داشت که البته بعدها این به جای دیگر منتقل گشت. همچنین علاوه بر نشست های کتابخوان مدرسه ای و کتابخانه ای، کلاس های شاهنامه خوانی، قصه گویی خلاق، ساخت عروسک و اوریگامی بر اساس داستان ها، مسابقات نقاشی، برنامه های مختلف هفته کتاب و جشن های مناسبتی مانند ۲۲ بهمن و غیره نیز در این کتابخانه برگزار می شود.

وی در ادامه به شرکت اعضای این کتابخانه در جشنواره کتابخوانی رضوی اشاره کرد و توضیح داد: با تبلیغاتی که ما انجام دادیم و همینطور اطلاع رسانی به خانواده ها، حضور در مراکز مختلف مانند سرای محله بلوار ابوذر، پیش دبستانی ها و مدارس اطراف، منابع را در اختیار افراد قرار دادیم. با توصیه نهاد نیز به کسانی که علاقمند به شرکت بودند ولی طریقه ثبت نام و شرکت را نمی دانستند در محل کتابخانه گلسار کمک کردیم. دو سال پیش مهسا کرمی که کلاس سوم ابتدایی بود در بخش نقاشی این جشنواره برنده شد. امیدواریم در سال جدید نیز برگزیده داشته باشیم.

افتخاری  با توجه به سابقه طولانی خود در خدمت به کتابخانه‌ها به مشکلات حوزه کودک و نوجوان  اشاره کرد و در مورد چرایی عدم حضور آنان در کتابخانه ها علیرغم تدارک دیدن امکانات بسیار در این محیط توضیح داد: اولین مشکل این است که بسیاری در اینباره اطلاعی ندارند. برای مثال با وجود اینکه ما خود در کتابخانه مدارس اطراف نشست کتابخوان می گذاریم، با مراکز مختلف مانند دبیرستان ها، سرای محلات و غیره ارتباط داریم، در مسابقاتی مانند مسابقه کتابخوانی رضوی شرکت کرده و برگزیده شده ایم و با وجود تبلیغات برای عضویت در کتابخانه در زمان های عضویت رایگان، متاسفانه خانواده‌ها هنوز چندان از کتابخانه‌ها استقبال نمی کنند. آنها هنوز نمی‌دانند کتابخانه‌ها چه جایگاه خوب و مطمئنی برای فرزندان آنها هستند. از طرف دیگر یکی از معضلات اکثر کتابخانه ها این است که در پارک ها واقع شده اند. شاید خانواده‌ها عدم امنیت محیط های پارک ها را مد نظر قرار می‌دهند. ما با کمک اداره حراست و غیره بارها اعلام کرده ایم که این منطقه امن است و این اطمینان را به خانواده‌ها می دهیم که با همکاری کلانتری ها نظارت ویژه ای بر این مناطق حاکم است.

او ادامه داد: از طرف دیگر بسیاری از مادرها این حوصله را نشان نمی‌دهند که فرزند خود را همراهی کنند و برای آنها وقت بگذارند تا فرزندشان دو ساعت از زمان خود را در کتابخانه ها بگذرانند. بسیاری از مادرها این دغدغه را دارند که فرزندان خود را به تنهایی جایی نفرستند؛ از طرف دیگر چندین فرزند دارد به همین دلیل نمی‌توانند فرصت بیشتری به فرزندان خود جهت حضور در چنین مکان هایی اختصاص بدهند.

وی در ادامه به برگزاری کلاس های شاهنامه خوانی با حضور گسترده کودکان اشاره کرد و گفت: کلاس های شاهنامه خوانی ما اکنون چهار سال است که به طور مرتب در کتابخانه گلسار برگزار می‌شود. بچه ها استقبال خوبی از این برنامه داشته اند ولی عامل اصلی استقبال این بچه‌ها پشتکار مادرانشان است. این مادر است که همراه فرزند کوچک خود می آید و سه ساعت اینجا می‌نشیند تا فرزند او در محیط کتابخانه چیزی بیاموزد. این مادرها به خاطر پیشرفت فرزند خود است که چنین زمانی را به این کار اختصاص می دهد و بچه های کتابخانه نیز پس از شرکت در این کلاس ها تغییر بسیاری می‌یابند.

افتخاری اخلاق خوب و صبور بودن کتابدار، مرتب بودن کتاب ها، منابع خوب و سالن های مجزا را از راه های جلب مخاطب به کتابخانه برشمرد و مشخصه ویژه کتابخانه گلسار را اهمیت دادن به نظم و قانونمندی در ارائه منابع، بخصوص برای کتاب های رمان عنوان کرد. او گفت اخلاق خوب در جلب مخاطب بسیار موثر است زیرا اگر کتابدار بد اخلاق باشد مخاطب دوباره به کتابخانه ای که او در آن خدمت می کند باز نمی گردد. صبور بودن هم مهم است و کتابدار باید به هرچند سوالی که مخاطب پرسید با صبر پاسخ دهد. ردیف بودن منابع و همینطور برخورداری از منابع خوب و مجزا بودن سالن های مطالعه برای اعضا نیز مهم است.

وی کتابخانه را خانه دوم خود نامید و تاکید کرد که او عاشق کتابخانه است، به نظم و ترتیب و تمیزی کتابخانه اهمیت می دهد و حتی برای نصب تابلو ها هم کمترین صدمه ای به دیوارهای خانه دوم خود نمی زند.

کتابخانه‌ای با منابع خوب و محیطی آرام

حسین حافظی که از سال ۱۳۹۳ عضو کتابخانه گلسار شده است، جهت آمادگی برای امتحان کارشناسی ارشد، از محیط آرام کتابخانه استفاده می کند. او منابع و مراجع کتابخانه را خوب توصیف کرد و گفت: این کتابخانه علاوه بر داشتن منابع خوب و محیط آرام، بسیار مرتب و تمیز است. از طرف دیگر قرار  گرفتن آن در وسط پارک هم خوب است. من هرچند می توانم در خانه هم درس بخوانم ولی اینجا تمرکز بیشتری دارم.

الهه تاجیک که در کتابخانه بسیج هم فعالیت دارد از ۲۰ سال پیش کار با کودکان را آغاز کرده است. او که قصه گویی خلاق، تئاتر، عروسک سازی، کلاس های شاهنامه خوانی را انجام می دهد، در کتابخانه گلسار با توجه به آشنایی کودکان عضو آن با شاهنامه خوانی، با رویکردی جدید این کلاس ها را برگزار می نماید. در این کلاس هابه کودکان نقالی نیز آموزش داده می شود که سبب جلب بیشتر کودکان به شاهنامه شده است. همچنین کودکان با استفاده از پارچه شخصیت های مختلف شاهنامه را به صورت عروسکی درست می کنند. داستان های شاهنامه نیز توسط کودکان به شکل نمایش اجرا می شود و باعث جلب کودکان علاقمند به تئاتر به سمت شاهنامه خوانی شده است. در کلاس های قصه گویی خلاق نیز کودکان با استفاده از کلمات مختلفی که ارتباط زیادی با هم ندارند، داستانی جدید می سازند و به صورت قصه گویی و یا نمایش آن را اجرا می کنند.

ستایش و سارینا که هفت ساله و پنج سال و نیمه و از اعضای کودک این کتابخانه هستند در کلاس های شاهنامه خوانی شرکت می کنند. ستایش می گوید در این کلاس ها شرکت می کند چون داستان های شاهنامه خیلی قشنگ است و کتاب های کتابخانه گلسار را هم دوست دارد.   او مربی خود را نیز دوست دارد چون او خیلی مهربان است.

نا هم کتاب های کتابخانه را امانت می گیرد تا مادرش برای او بخواند. اما علاوه بر آن با نگاه کردن به عکس های کتاب در ذهن خودش داستانی جدید را هم ایجاد می کند. او این قصه سازی را در کلاس های کتابخانه آموخته است.

رباب آقابالازاده از سال ۱۳۸۸ که اولین بار به این منطقه نقل مکان کرده اند، عضو فعال و دائمی کتابخانه گلسار است. به گفته او از یک طرف تنوع کتاب های کتابخانه بسیار خوب است و از سوی دیگر کتاب ها و منابع موجود هم به طور مرتب و منظم در دسترس مخاطبان قرار دارد. این موضوع برای کسانی که تازه شروع به کتابخوانی کرده اند تاثیر مثبت دارد. از طرف دیگر برخورد کارکنان و کتابداران کتابخانه هم عالی است. آنها بسیار صبورانه برخورد می کنند. کتاب های متعدد برای سنین مختلف با علایق مختلف در دسترس قرار  دارد. این موارد باعث جلب توجه افراد به این محیط و علاقه آنان به حضور در آن می شود.

آقابالازاده در شاهنامه خوانی و قصه گویی شرکت می کند. به گفته وی در گذشته شاهنامه خوانی بسیار کودکانه بود ولی اکنون به صورت نقالی برگزار می شود و بزرگتر ها نیز در کنار کودکان در کلاس ها حضور می یابند. این موضوع باعث شده است تا اشکالات خوانش بچه ها برطرف شود، اعتماد به نفس آنان بالا رود و در مسابقات مختلف نیز شرکت کنند.

او گفت: ما مادران باید از همان ابتدا برای کودکان خود کتاب بخوانیم تا آنها به این کار عادت کنند. در دوره نوجوانی فرزندانم هم سعی می کنم کتاب های مناسب آنان را امانت بگیرم. همچنین گاهی کتاب هایی را انتخاب می کنم که بتوانم با صدای بلند برای همسر و دخترم بخوانم. این مسئله باعث شده است تا فرزندان من به کتاب خوانی علاقمند شوند.

فیروز نهانی که ۷۰ سال دارد، از سال ها پیش عضو کتابخانه گلسار است. او که نگهبان پارک هم است، سواد ندارد ولی با راهنمایی کتابداران کتاب های مورد علاقه اش را انتخاب می کند و بچه های او آنها را برایش می خوانند. به گفته وی همه اعضای محله کتابخانه گلسار را می شناسند. آنها کتاب های قدیمی خود را به عمو فیروز تحویل می دهند و او نیز کتاب ها را به کتابخانه می آورد.

عمو فیروز کتابخانه گلسار گفت که اگر او به گذشته بازمی گشت و دوباره کودک می شد حتما مدرسه می رفت تا اکنون بتواند خود همه کتاب های این کتابخانه را مطالعه کند.

برگزاری فعالیت‌های مختلف برای ترویج کتابخوانی در میان کودکان

افتخاری در پایان با اشاره بر حضور چند ساله خود در محل اداره نهاد کتابخانه های عمومی کشور گفت: دبیرکل نهاد فعالیت های مثبت زیادی را برای کتابداران انجام داده است. کتابداران ما الان ایشان را به دلیل خدماتش به جامعه کتابداری واقعا دوست دارند. از طرف دیگر فعالیت های اداری ما بر روی روال افتاده است. او سوابق کاری ما و همینطور رده کاری ما را مورد توجه قرار  داده است. حضور ایشان در این مسند و اطلاع ما از اینکه ایشان به فکر فعالان این حوزه هستند برای کتابداران یک دلگرمی بزرگ است.

وی افزود: از سوی دیگر کلاس های مختلف مانند شاهنامه خوانی، قصه گویی، کارگاه های آموزشی و غیره که با نظر و اجازه وی برگزار می شود فعالیت بسیار خوبی برای ترویج کتابخوانی در بین کودکان و به خصوص پر کردن اوقات فراغت آنها در تابستان محسوب می شود. دبیر کل به بچه های کوچک توجه دارد و اعتقاد  دارد که کتابخوانی باید از سنین کودکی آغاز شود. منابع کودک ما بسیار غنی شده است و کتاب های بسیار خوبی برای ما ارسال می شود.